Shloka 34
कर्णनिधनवृत्तान्तनिवेदनम् | Reporting Karṇa’s Fall to Yudhiṣṭhira
सर्वस्वस्यापहारे तु वक्तव्यमनृतं भवेत् । तत्रानृतं भवेत् सत्यं सत्यं चाप्यनृतं भवेत्
sarvasvasyāpahāre tu vaktavyam anṛtaṃ bhavet | tatrānṛtaṃ bhavet satyaṃ satyaṃ cāpy anṛtaṃ bhavet ||
Śrī Kṛṣṇa nói: “Khi toàn bộ kế sinh nhai và tài sản bị tước đoạt, việc nói điều không thật có thể trở thành bổn phận. Trong cơn nguy biến ấy, điều ‘không thật’ có thể vận hành như chân thật, và điều ‘chân thật’ lại có thể, xét theo hệ quả, hóa thành ‘không thật’—vì trọng lượng đạo lý nằm ở việc bảo hộ sinh mạng và lợi ích chính đáng, chứ không chỉ ở sự đúng-sai theo mặt chữ.”
श्रीकृष्ण उवाच
Educational Q&A
Truthfulness is a major dharma, but it is not mechanically absolute: when total dispossession or grave harm is at stake, speech must be judged by its dharmic consequence. In extreme situations, a literal untruth may serve the higher truth of protecting life, justice, and rightful welfare; conversely, a literal truth that enables harm can become ethically ‘untrue’.
In Karṇa Parva, amid the moral pressures of war and strategy, Śrī Kṛṣṇa articulates a principle of contextual ethics: he explains how dharma can require flexible application of satya (truth-speaking) when circumstances involve severe threat such as the loss of one’s entire means or safety.