Shloka 9
कर्णवधोत्तरं शल्य-दुर्योधनसंवादः
Aftermath of Karṇa’s Fall: Śalya’s Address to Duryodhana
त्रयोदशेमा हि समा: सदा वयं त्वामन्वजीविष्म धनंजयाशया । काले वर्ष देवमिवोप्तबीजं तन्न: सर्वान् नरके त्वं न््यमज्ज:
trayodaśemā hi samāḥ sadā vayaṃ tvām anvajīviṣma dhanañjayāśayā | kāle varṣa devam ivoptabījaṃ tan naḥ sarvān narake tvaṃ nyamajjaḥ ||
Sañjaya nói: “Suốt mười ba năm qua, chúng ta chỉ sống còn nhờ đặt trọn hy vọng nơi ngươi, hỡi Dhanañjaya. Như hạt giống đã gieo vẫn chịu đựng, chờ đám mây mưa đúng kỳ, chúng ta cũng chịu đựng như thế; vậy mà ngươi đã dìm tất cả chúng ta xuống địa ngục—vào cơn hiểm nguy và tuyệt vọng khôn cùng.”
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights the ethical weight of leadership and reliance: when many endure hardship sustained by hope in a protector, failure or delay can feel like being cast into ‘hell’—a metaphor for collective ruin. It underscores accountability to those who depend on one’s promised support.
Sañjaya voices a bitter complaint to Dhanañjaya (Arjuna), saying that for thirteen years ‘we’ survived by hoping in him, like a seed waiting for timely rain; but now, through his action or inaction, all have been driven into extreme distress.