Shloka 24
Devanagari script
हाहाकारो महानासीक्तावकानां विशाम्पते । वध्यमाने तदा सैन्ये धर्मपुत्रेण मारिष,उस समय भयंकर दिखायी देनेवाला वह युद्ध बाणोंके अन्धकारसे व्याप्त हो गया। माननीय प्रजानाथ! जब धर्मपुत्र युधिष्ठिर कौरव-सेनाका वध करने लगे, उस समय आपके योद्धाओंका महान् हाहाकार सब ओर गूँज उठा
Translation
Tâu bậc chúa tể muôn dân! Khi đạo quân của ngài bị Dharmaputra Yudhiṣṭhira tàn sát, một tiếng kêu gào kinh hoàng vang dậy giữa các chiến binh của ngài.
Word by Word
हाहाकारःcry of lamentation, uproar
हाहाकारः:
Karta
TypeNoun
Rootहाहाकार
FormMasculine, Nominative, Singular
महान्great
महान्:
Karta
TypeAdjective
Rootमहत्
FormMasculine, Nominative, Singular
आसीत्was
आसीत्:
TypeVerb
Rootअस्
FormImperfect, 3, Singular, Parasmaipada
तवकानाम्of your men (your side)
तवकानाम्:
TypeNoun
Rootतवक
FormMasculine, Genitive, Plural
विशाम्of the people/subjects
विशाम्:
TypeNoun
Rootविश्
FormFeminine, Genitive, Plural
पतेO lord
पते:
TypeNoun
Rootपति
FormMasculine, Vocative, Singular
वध्यमानेwhile being slain
वध्यमाने:
Adhikarana
TypeVerb
Rootवध्यमान
FormPresent passive participle, Neuter, Locative, Singular
तदाthen
तदा:
TypeIndeclinable
Rootतदा
सैन्येin the army
सैन्ये:
Adhikarana
TypeNoun
Rootसैन्य
FormNeuter, Locative, Singular
धर्मपुत्रेणby Dharmaputra (Yudhiṣṭhira)
धर्मपुत्रेण:
Karana
TypeNoun
Rootधर्मपुत्र
FormMasculine, Instrumental, Singular
मारिषO venerable one
मारिष:
TypeNoun
Rootमारिष
FormMasculine, Vocative, Singular
Speaker
संजय उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes