Previous Verse
Next Verse

Shloka 59

अध्याय ६० — कर्णस्य पाञ्चाल-सोमक-निग्रहः

Karna’s Suppression of the Panchala–Somaka Forces

परंतप! उन दोनोंका वह महान्‌ युद्ध बड़ा भयंकर था। प्रजानाथ! वैसा युद्ध मैंने पहले कभी नहीं देखा था ।।

sañjaya uvāca |

parantapa! ubhayos tayoḥ sa mahān yuddhaḥ bhṛśaṃ bhayānaka āsīt | prajānātha! tādṛśaṃ yuddhaṃ mayā pūrvaṃ kadācana na dṛṣṭam ||

kṛtavarmā tato rājann uttamaujasaṃ āhave | hṛdi vivyādha sahasā rathopasthe upāviśat ||

Sañjaya nói: “Hỡi bậc thiêu đốt quân thù! Trận đại chiến giữa hai người ấy thật ghê rợn tột cùng. Hỡi chúa tể muôn dân! Trước đây ta chưa từng thấy một cuộc giao tranh như thế. Rồi, tâu Đại vương, Kṛtavarmā bất thần đánh trúng ngực Uttamaujā ngay giữa chiến địa. Uttamaujā như kẻ mất thần, khuỵu xuống và ngồi dạt về phía sau cỗ chiến xa của mình.”

कृतवर्माKṛtavarmā
कृतवर्मा:
Karta
TypeNoun
Rootकृतवर्मन् (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Singular
ततःthen, thereafter
ततः:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
राजन्O king
राजन्:
Adhikarana
TypeNoun
Rootराजन् (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Vocative, Singular
उत्तमौजसम्Uttamaujā
उत्तमौजसम्:
Karma
TypeNoun
Rootउत्तमौजस् (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Accusative, Singular
आहवेin battle
आहवे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootआहव (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Locative, Singular
हृदिin the heart/chest
हृदि:
Adhikarana
TypeNoun
Rootहृद् (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Locative, Singular
विव्याधpierced, struck
विव्याध:
Karta
TypeVerb
Rootव्यध् (धातु)
FormPerfect (Liṭ), 3rd, Singular, Parasmaipada
सहसाsuddenly
सहसा:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootसहसा (अव्यय)
रथोपस्थेon the seat of the chariot
रथोपस्थे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootरथ + उपस्थ (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Locative, Singular
उपाविशत्sat down, sank down
उपाविशत्:
Karta
TypeVerb
Rootउप-आ-विश् (धातु)
FormImperfect (Laṅ), 3rd, Singular, Parasmaipada

संजय उवाच

S
Sañjaya
D
Dhṛtarāṣṭra (implied by vocatives parantapa, prajānātha, rājan)
K
Kṛtavarmā
U
Uttamaujā
R
ratha (chariot)

Educational Q&A

The verse underscores the brutal reality of war as witnessed by a truthful narrator: even renowned warriors can be suddenly incapacitated. It implicitly cautions that martial prowess and life itself are fragile amid adharma-driven conflict, while also reflecting the kṣatriya world where duty and violence coexist.

Sañjaya reports to King Dhṛtarāṣṭra that the duel was unprecedentedly terrifying. In the next moment, Kṛtavarmā delivers a sudden, deep blow to Uttamaujā’s chest, causing Uttamaujā to lose awareness and slump onto the rear/seat area of his chariot.