Shloka 51
अध्याय ६० — कर्णस्य पाञ्चाल-सोमक-निग्रहः
Karna’s Suppression of the Panchala–Somaka Forces
उलूक युद्धमें शोभा पानेवाले सात्यकिके निकटसे अपने रथको शीघ्र दूर हटा ले गया। राजन! तदनन्तर सात्यकिने रणभूमिमें आपके पुत्रोंकी सेनापर बड़े वेगसे आक्रमण किया। इससे उस सेनामें भगदड़ मच गयी ।।
ulūkaḥ yuddhe śobhā-pānavale sātyaki-nikataḥ svam rathaṃ śīghraṃ dūraṃ apāharat | rājan! tad-anantaraṃ sātyakiḥ raṇa-bhūmau tava putrāṇāṃ senām prati mahā-vegena abhyākramat | tataḥ sā senāyāṃ bhagadaḍaḥ samajāyata || śaineya-śara-saṃchannaṃ tava sainyaṃ viśāṃ-pate | bheje daśa diśas tūrṇaṃ nyapatac ca gatāsu-vat ||
Sañjaya thưa: Ulūka, kẻ tìm vinh quang nơi chiến địa, vội rút chiến xa khỏi tầm gần của Sātyaki. Rồi, tâu Đại vương, Sātyaki lao tới với tốc lực lớn, đánh thốc vào đạo quân của các hoàng tử trên chiến trường, khiến cả doanh trận hoảng loạn. Bị mưa tên của Śaineya (Sātyaki) phủ kín, quân của bệ hạ, hỡi chúa tể nhân gian, liền tán loạn chạy về mười phương, và nhiều kẻ ngã gục xuống đất như thể sinh khí đã lìa—cho thấy sợ hãi và rối loạn có thể phá tan cả một lực lượng hùng hậu khi bị đòn đánh của lòng dũng cảm kiên quyết.
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights a practical ethical lesson within war: courage and disciplined action can break a larger force, while fear and loss of cohesion cause collapse. It implicitly warns rulers that an army’s strength depends not only on numbers but on morale, leadership, and steadiness under pressure.
Ulūka withdraws his chariot from close engagement with Sātyaki. Immediately afterward, Sātyaki (Śaineya) launches a rapid assault on the Kaurava host; struck and covered by his arrows, the army panics, scatters in all directions, and many fall as if lifeless.