Shloka 90
अर्जुनो व्यधमच्छिष्टानहितान् निशितै: शरै: । संजय कहते हैं--राजन्! वसुदेवनन्दन भगवान् श्रीकृष्णके मुखसे यह सब सुनकर और भीमसेनके द्वारा किये हुए उस अत्यन्त दुष्कर कर्मको अपनी आँखों देखकर महाबाहु अर्जुनने अपने पैने बाणोंद्वारा शेष शत्रुओंको मार भगाया ।। ते वध्यमाना: समरे संशप्तकगणा: प्रभो,प्रभो! समरांगणमें मारे जाते हुए महाबली संशप्तकगण हतोत्साह एवं भयभीत हो दसों दिशाओंमें भाग गये और कितने ही वीर इन्द्रके अतिथि बनकर तत्काल शोकसे छुटकारा पा गये
arjuno vyadhamac chiṣṭān ahitān niśitaiḥ śaraiḥ | te vadhyamānāḥ samare saṃśaptakagaṇāḥ prabho, prabho! |
Sañjaya nói: “Tâu Đại vương! Nghe tất cả từ miệng Đấng Śrī Kṛṣṇa, con của Vasudeva, và tận mắt chứng kiến kỳ công cực khó mà Bhīmasena đã làm, Arjuna, bậc đại dũng tay dài, liền dùng những mũi tên sắc như dao cạo đánh gục và xua tan những kẻ thù còn lại. Bị chém giết giữa chiến trường, các toán Saṃśaptaka hùng mạnh—kêu ‘Chúa công! Chúa công!’—mất nhuệ khí, kinh hoàng, bỏ chạy về mười phương; và nhiều dũng sĩ, trở thành ‘khách của Indra’ (tức ngã xuống), lập tức được giải thoát khỏi sầu khổ.”
संजय उवाच
Educational Q&A
The passage reinforces the epic’s martial-ethical frame: steadfast action aligned with kṣatriya-duty is sustained by clear counsel and witnessed example. It also highlights the psychological truth of war—when resolve collapses, even vowed fighters scatter—while death in righteous battle is portrayed in the traditional idiom as attaining Indra’s heaven (“guest of Indra”).
Sañjaya reports to Dhṛtarāṣṭra that Arjuna, inspired after hearing Kṛṣṇa and seeing Bhīma’s formidable deed, attacks the remaining enemies with keen arrows. The Saṃśaptaka bands, being slain and panic-stricken, flee in all directions; many are killed on the spot, described as going to Indra’s abode.