Shloka 673
युधिष्ठिरस्य धनंजय-प्रति गर्हा
Yudhiṣṭhira’s Reproach to Dhanaṃjaya
रथहस्त्यश्वपत्तीनां शस्त्राणां च ततस्ततः । भारत! फिर तो वहाँ इधर-उधर सब ओर रथी, हाथीसवार, घुड़सवार और पैदल योद्धाओं एवं अस्त्र-शस्त्रोंका भयंकर शब्द गूँजने लगा
rathahasty-aśva-pattīnāṁ śastrāṇāṁ ca tataḥ tataḥ |
Sañjaya nói: “Hỡi Bhārata, rồi từ khắp phía, rải rác mọi nơi, một tiếng ầm vang ghê rợn bắt đầu dội lên—tiếng của các xa chiến, kỵ tượng, kỵ mã, bộ binh và tiếng vũ khí của họ—báo hiệu cơn trào dâng hỗn loạn, toàn diện của chiến tranh, nơi ý chí con người và sự hủy diệt cùng chuyển động.”
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse underscores the reality of war: once battle is joined, it becomes an all-encompassing force—noise, confusion, and violence from every direction—reminding the listener that choices leading to war inevitably unleash widespread suffering and uncontrollable consequences.
Sañjaya reports to Dhṛtarāṣṭra that the battlefield has erupted into a terrifying roar: chariots, elephants, cavalry, infantry, and clashing weapons resound from all sides, indicating intense, fully engaged combat.