Shloka 59
अर्जुनस्य द्रोणिप्रतिघातः कर्णोपसर्पणं च
Arjuna Checks Droṇaputra; Karṇa Advances
(प्रतीच्यां दिशि तं दृष्टवा प्राच्यां पश्याम लाघवात् । न तं पश्याम राजेन्द्र क्व नु कर्णोड्धितिष्ठति ।।
sañjaya uvāca |
pratīcyāṃ diśi taṃ dṛṣṭvā prācyāṃ paśyāma lāghavāt |
na taṃ paśyāma rājendra kva nu karṇoddhitiṣṭhati ||
iṣūn eva sma paśyāmo vinikīrṇān samantataḥ |
chādayānān diśo rājac chalabhānām iva vrajān ||
dyaur viyad bhūr diśaś caiva prapūrṇā niśitaiḥ śaraiḥ |
aruṇābhrāvṛtākāraṃ tasmin deśe babhau viyat ||
Sañjaya thưa: “Tâu đại vương, vừa thấy chàng ở phương tây, nhưng bởi sự mau lẹ phi thường của bước chuyển, chúng thần lại tưởng như cũng trông thấy Karṇa ở phương đông. Nay thì hoàn toàn không thể nhận ra nữa—rốt cuộc Karṇa đang đứng nơi đâu? Chỉ những mũi tên của chàng, tung vãi khắp bốn bề, hiện ra trước mắt, phủ kín các phương như bầy châu chấu. Trời cao, khoảng không, mặt đất và mọi phương hướng đều chật đặc những mũi tên sắc; ở vùng ấy, vòm trời trông như bị che phủ bởi mây đỏ hồng.”
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse underscores how martial prowess can overwhelm ordinary perception: in war, speed and force create confusion, and the visible ‘truth’ becomes the consequence of action (arrows filling the sky) rather than the actor’s location. Ethically, it hints at the dehumanizing scale of battle—nature-like imagery (locust swarms, clouded sky) shows violence becoming an environment that engulfs all directions.
Sañjaya reports to Dhṛtarāṣṭra that Karṇa’s rapid movement makes him seem to appear in opposite directions at once; soon he cannot be seen at all. Only the spread of Karṇa’s arrows is visible, so dense that the sky and quarters look covered, as if by reddish clouds.