Shloka 48
अस्त्रयुद्धे द्रौणिपार्थसंघर्षः — Karṇa’s Bhārgavāstra and the Search for Yudhiṣṭhira
Chapter 45
स्थितानभिमुखान् घोरानन्योन्यमभिभाषत: । “देखो, सहस्रों घोर कंक और गीध एकत्र होकर सामने खड़े हैं और आपसमें कुछ बोल भी रहे हैं ।।
sañjaya uvāca |
sthitān abhimukhān ghorān anyonyam abhibhāṣataḥ |
"dekho, sahasroṃ ghora kaṅka aur gīdha ekatra hokar sāmane khaṛe haiṃ aur āpas meṃ kuch bol bhī rahe haiṃ" ||
rajjitāś ca āmara-yuktās tava karṇa mahā-rathe |
pravarāḥ prajvalanty ete dhvajaś caiva prakampate |
"karṇa! tumhāre viśāl ratha meṃ baṃdhe hue ye raṅgīn aur śreṣṭha cāṃvara sahasā prajvalit ho uṭhe haiṃ aur tumhārī dhvajā bhī jor-jor se hilne lagī hai" ||
Sañjaya nói: “Hãy nhìn—những con cò và kền kền ghê rợn, hàng nghìn con, đã tụ lại, đứng đối diện chúng ta, gọi nhau inh ỏi. Và, hỡi Karṇa, trên cỗ chiến xa lớn của ngươi, những chiếc quạt đuôi bò yak (cāmara) rực rỡ, thượng hạng, bỗng như bùng lên như lửa; còn lá cờ của ngươi thì rung giật dữ dội.” Trong bầu khí đạo lý của cuộc chiến Mahābhārata, những điềm báo ấy không chỉ là cảnh tượng: chúng báo hiệu trật tự cát tường bị đảo lộn, và cảnh cáo rằng kiêu mạn cùng hiếu chiến đang kéo các chiến binh đến bờ diệt vong—thúc giục sự tỉnh xét nơi tham vọng khước từ tự chế.
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse underscores the Mahābhārata’s ethical motif that adharma-driven warfare distorts the natural and moral order, manifesting as ominous signs. Such portents function as warnings: when power and pride ignore restraint, even royal symbols of honor (fans, banner) become unstable, hinting at impending downfall.
Sañjaya reports to Dhṛtarāṣṭra that fearful birds (herons and vultures) mass in front of the warriors and cry to one another—an inauspicious battlefield omen. He then addresses Karṇa directly, noting that the chariot’s royal fans appear to flare up and the banner shakes violently, signaling danger and ill fortune for Karṇa’s side.