Shloka 70
कर्णपर्व — अध्याय ४०
Karṇa’s Pressure on the Pāñcālas; Duryodhana Disabled; Arjuna’s Counter-Advance
गतो यथेप्सितं देशं हंसो मन इवाशुग: । उस कौएको उसके स्थानपर रखकर उसे आश्वासन दे मनके समान शीघ्रगामी हंस पुनः अपने अभीष्ट देशको चला गया ।। ६९ $ ।। एवमुच्छिष्टपुष्ट: स काको हंसपराजित:
gato yathepsitaṃ deśaṃ haṃso mana ivāśugaḥ | evaṃ ucchiṣṭa-puṣṭaḥ sa kāko haṃsa-parājitaḥ ||
Nhanh như ý nghĩ, thiên nga đặt quạ về chỗ của nó, nói lời trấn an, rồi lại lên đường đến miền đất mình mong muốn. Thế là con quạ—kẻ chỉ được nuôi bằng đồ thừa—đành chịu thua trước thiên nga: một lời nhắc rằng sự hơn người chân thật không đến từ việc chực chờ nhặt nhạnh phần còn lại của kẻ khác, mà từ sức lực và kỷ luật của chính mình.
काक उवाच
Educational Q&A
The verse contrasts the swan’s innate excellence and swift purposeful movement with the crow’s dependence on leftovers, suggesting that genuine worth comes from one’s own discipline and discernment rather than opportunistic gain.
After placing the crow back in its proper place and reassuring it (as implied by the surrounding narration), the swan departs swiftly to its chosen destination; the crow is described as having been nourished by leftovers and ultimately defeated by the swan.