Shloka 26
Adhyāya 36: Ghora-yuddha-varṇanam
A Clinical Description of the Intensified Engagement
निर्ययुस्तावका युद्धे मृत्युं कृत्वा निवर्तनम् । तदनन्तर आपके पक्षके समस्त वीर दुन्दुभि और भेरियोंकी ध्वनि
sañjaya uvāca | niryayus tāvakā yuddhe mṛtyuṃ kṛtvā nivartanam | tad-anantaraṃ tava pakṣasya samastā vīrā dundubhi-bherīṇāṃ dhvaniṃ bāṇānāṃ sanasanāhaṭaṃ ca vegāśīlānāṃ vīrāṇāṃ vividhā garjanāś ca saha yuddhāya niryayuḥ | teṣāṃ manasi niścayo 'bhūt—idānīṃ mṛtyur eva asmān yuddhāt nivartayiṣyati | kalyāṇa-vṛttaḥ satataṃ hi rājā vaicitryavīryasya suto mama āsīt | tasyārtha-siddhy-artham ahaṃ tyajāmi priyān bhogān dustyajaṃ jīvitaṃ ca ||
Sanjaya thưa: Các dũng sĩ Kaurava tiến ra chiến địa, quyết rằng chỉ có cái chết mới khiến họ quay lui. Rồi sau đó, giữa tiếng trống kettledrum và trống trận vang dội, tiếng tên rít vù vù, cùng muôn tiếng gầm thét dữ dội của những anh hùng thần tốc, toàn thể chiến tướng phe bệ hạ đồng loạt xông lên giao chiến. Trong lòng họ có một quyết tâm sắt đá: từ nay, không gì ngoài chính cái chết mới buộc chúng ta rút khỏi cuộc chiến này. Bởi vua Duryodhana, con của Vichitravirya, hằng tận tụy vì phúc lợi của ta; nên để thành tựu chí nguyện của người, ta xin từ bỏ những hưởng lạc ta yêu quý—và cả sinh mệnh này, vốn khó lìa bỏ nhất.
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights a warrior-ethic of unwavering resolve—treating death as the only permissible retreat—while also exposing the moral tension of loyalty: devotion to a benefactor (Duryodhana) can drive one to renounce pleasure and even life, regardless of the broader righteousness of the cause.
Sanjaya reports to Dhritarashtra that the Kaurava forces surge into battle amid drums, arrows, and battle-cries, determined not to withdraw. The passage then frames a personal pledge of self-sacrifice made for Duryodhana’s success, emphasizing the intensity of commitment on the Kaurava side.