Previous Verse
Next Verse

Shloka 49

कर्णेन व्यूहविधानम् — Karṇa’s Battle Formation and the Pāṇḍava Counter-Plan

Adhyāya 31

अहं मूर्धाभिषिक्तो हि राजर्षिकुलजो नृप:ः । महारथ: समाख्यात: सेव्य: स्तुत्यश्न वन्दिनाम्‌,मैं राजर्षियोंके कुलमें उत्पन्न हुआ मूर्द्धाभिषिक्त नरेश हूँ, विश्वविख्यात महारथी हूँ, सूतोंद्वारा सेव्य और वन्दीजनोंद्वारा स्तुतिके योग्य हूँ

ahaṁ mūrdhābhiṣikto hi rājarṣikulajo nṛpaḥ | mahārathaḥ samākhyātaḥ sevyaḥ stutyas ca vandinām ||

Śalya nói: “Ta là vị vua đã được làm lễ quán đỉnh đúng nghi, sinh ra trong dòng dõi các bậc vương thánh (rājarṣi). Ta được xưng tụng là một đại chiến xa (mahāratha) lừng danh, xứng đáng để các Sūta hầu cận và để những người ca tụng ngợi khen.”

अहम्I
अहम्:
Karta
TypeNoun
Rootअस्मद्
Form—, प्रथमा, एकवचन
मूर्धाभिषिक्तःcrowned, anointed (as king)
मूर्धाभिषिक्तः:
Karta
TypeAdjective
Rootमूर्धाभिषिक्त
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
हिindeed, for
हि:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootहि
राजर्षिकुलजःborn in the lineage of royal sages
राजर्षिकुलजः:
Karta
TypeAdjective
Rootराजर्षिकुलज
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
नृपःking
नृपः:
Karta
TypeNoun
Rootनृप
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
महारथःa great chariot-warrior
महारथः:
Karta
TypeNoun
Rootमहारथ
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
समाख्यातःrenowned, proclaimed
समाख्यातः:
Karta
TypeAdjective
Rootसम्-आ-ख्या (समाख्या)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
सेव्यःworthy of service/attendance
सेव्यः:
Karta
TypeAdjective
Rootसेव्य
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
स्तुत्यःworthy of praise
स्तुत्यः:
Karta
TypeAdjective
Rootस्तुत्य
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
and
:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Root
वन्दिनाम्of bards/panegyrists
वन्दिनाम्:
Adhikarana
TypeNoun
Rootवन्दिन्
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, बहुवचन

शल्य उवाच

Ś
Śalya

Educational Q&A

The verse highlights how claims to honor and authority are grounded in consecration, lineage, and recognized merit; it also cautions that self-asserted status can become a tool of pride and conflict when ethical restraint is strained in wartime.

Śalya is speaking in the Karṇa Parva and asserts his identity as a crowned king of noble rājarṣi lineage and a famed mahāratha, insisting he deserves service and praise—an assertion of rank and reputation amid the charged interactions of the battlefield leadership.