Adhyaya 97

Verse 1

व बछ। जि पञ्चनवतितमो< ध्याय: द्रोण और धृष्टद्युम्नका भीषण संग्राम तथा उभय पक्षके प्रमुख वीरोंका परस्पर संकुल युद्ध संजय उवाच प्रविष्टयोर्महाराज पार्थवाष्णेययो रणे । दुर्योधने प्रयाते च पृष्ठतः पुरुषर्षभे

Sañjaya thưa: Tâu Đại vương, khi Pārtha (Arjuna) và Vāṣṇeya (Kṛṣṇa) đã thọc sâu vào chiến địa, và khi Duryodhana—bậc trượng phu như hùng ngưu—tiến lên phía sau để truy đuổi, cuộc giao tranh liền bùng lên dữ dội, mở màn cho một trận hỗn chiến dày đặc, nơi các dũng tướng chủ chốt của đôi bên xô vào nhau trong thế đối đầu trực diện.

Verse 2

जवेनाभ्यद्रवन्‌ द्रोणं महता नि:स्वनेन च । पाण्डवा: सोमकै: सार्ध ततो युद्धमवर्तत

Sañjaya thưa: Rồi các Pāṇḍava, cùng với người Somaka, lao thẳng vào Droṇa với tốc độ như gió và tiếng gầm vang dậy. Từ khoảnh khắc ấy, một trận chiến dữ dội bùng lên tại đó.

Verse 3

तद्‌ युद्धमभवत्‌ तीव्र तुमुलं लोमहर्षणम्‌ । कुरूणां पाण्डवानां च व्यूहस्य पुरतो5द्भधुतम्‌

Sañjaya thưa: Khi ấy, trước trận thế, cuộc giao chiến giữa quân Kuru và Pāṇḍava trở nên dữ dội, ầm ầm, rợn người—khủng khiếp và kỳ lạ đến nỗi khiến kẻ chứng kiến phải dựng tóc gáy.

Verse 4

राजन्‌ कदाचित्नास्माभिद्दष्ट तादूडू न च श्रुतम्‌ । यादृड मध्यगते सूर्य युद्धमासीद्‌ विशाम्पते,राजन! प्रजानाथ! वहाँ मध्याह्नकालमें जैसा वह युद्ध हुआ था, वैसा न तो मैंने कभी देखा था और न सुना ही था

Sañjaya thưa: Tâu Đại vương, chưa bao giờ chúng thần thấy, hay dù chỉ nghe nói, về một trận chiến như trận đã diễn ra khi mặt trời đứng đúng ngọ. Ôi bậc chúa của muôn dân, ngay giữa đỉnh ngày ấy, một cuộc giao tranh dữ dội, chưa từng có, bùng lên như thể trật tự của thế gian đang bị cơn cuồng nộ của chiến tranh đem ra thử thách.

Verse 5

धृष्टद्युम्नमुखा: पार्था व्यूढानीका: प्रहारिण: । द्रोणस्य सैन्यं ते सर्वे शरवर्षैरवाकिरन्‌

Sañjaya thưa: Dưới sự dẫn đầu của Dhṛṣṭadyumna, các con của Pṛthā—thiện nghệ trong đòn đánh, bày quân theo trận thế—đồng loạt trút xuống đạo quân của Droṇa một cơn mưa tên.

Verse 6

वयं द्रोणं पुरस्कृत्य सर्वशस्त्रभृतां वरम्‌ । पार्षतप्रमुखान्‌ पार्थनिभ्यवर्षाम सायकै:

Sañjaya thưa: Khi ấy, chúng thần đặt Droṇa—bậc tối thượng trong hàng người mang vũ khí—ở phía trước, rồi trút mưa tên lên quân Pāṇḍava do Dhṛṣṭadyumna chỉ huy.

Verse 7

महामेघाविवोदीर्णों मिश्रवातौ हिमात्यये । सेनाग्रे प्रचकाशेते रुचिरे रथभूषिते

Sañjaya thưa: Ở tuyến đầu, hai đạo quân lộng lẫy, xe chiến trang hoàng rực rỡ, sáng lên như hai đám mây giông khổng lồ dâng lên vào cuối mùa đông, bị những luồng gió pha trộn thúc đẩy.

Verse 8

समेत्य तु महासेने चक्रतुर्वेगमुत्तमम्‌ । जाह्नवीयमुने नद्यौ प्रावषीवोल्बणोदके

Sañjaya thưa: Hai đại quân lao vào nhau, rồi gắng sức xông tới với tốc lực lớn để giành thắng lợi—như sông Hằng và sông Yamunā mùa mưa lũ, nước dâng cuồn cuộn, hợp dòng trong sức chảy dữ dội.

Verse 9

नानाशस्त्रपुरोवातो द्विपाश्वरथसंवृतः । गदाविद्युन्महारौद्र: संग्रामजलदो महान्‌

Sañjaya nói: Chiến địa hiện ra như một đám mây bão khổng lồ của chiến tranh—đặc kín voi, ngựa và chiến xa. Muôn thứ binh khí cuồn cuộn tiến lên như luồng gió đông dữ dội, còn chùy sắt lóe sáng như tia chớp. Đáng sợ khi nhìn, đám “mây chiến trận” ấy, được Droṇācārya thúc đẩy như bởi gió, trút xuống những dòng mưa tên dồn dập lên đạo quân Pāṇḍava từ mọi phía, bừng bừng hung mãnh như lửa.

Verse 10

भारद्वाजानिलोद्धूत: शरधारासहस्रवान्‌ । अभ्यवर्षन्महासैन्य: पाण्डुसेनाग्निमुद्धतम्‌

Sañjaya nói: Được thúc đẩy bởi ngọn gió mang tên Droṇa, đạo quân mênh mông ấy—phóng ra hàng nghìn dòng tên—đã trút mưa xuống quân Pāṇḍava đang bốc lên như một ngọn lửa rực cháy. Trận chiến hiện ra như một đám mây bão ghê rợn: binh khí chuyển động như luồng gió ngược mạnh, chùy sắt lóe như chớp, và dưới sự điều khiển của Droṇa, “mưa” tên rơi từ mọi phía lên đà tiến công rực lửa của Pāṇḍava.

Verse 11

समुद्रमिव घर्मान्ते विशन्‌ घोरो महानिल: । व्यक्षो भयदनीकानि पाण्डवानां द्विजोत्तम:

Như cơn cuồng phong dữ dội nổi lên vào cuối mùa nóng, lao vào đại dương làm nước biển dậy sóng như cảnh triều dâng, bậc tối thượng trong hàng Bà-la-môn là Droṇācārya cũng khuấy đảo các đội ngũ của quân Pāṇḍava, khiến họ chấn động và kinh hãi.

Verse 12

तेडपि सर्वप्रयत्नेन द्रोणमेव समाद्रवन्‌ । बिभित्सन्तो महासेतु वार्योघा: प्रबला इव

Họ cũng dốc hết sức lực, lao thẳng vào một mình Droṇa, quyết bẻ gãy ông—như những dòng nước dữ cuồn cuộn muốn phá tan một cây cầu lớn.

Verse 13

वारयामास तान्‌ द्रोणो जलौघमचलो यथा । पाण्डवान्‌ समरे क्रुद्धान्‌ पज्चलांश्व सकेकयान्‌

Như ngọn núi đứng bất động chặn dòng lũ đang ào tới, Droṇācārya trên chiến địa đã kìm giữ họ lại—những Pāṇḍava đang bừng bừng phẫn nộ, cùng với quân Pāñcāla và Kaikaya.

Verse 14

अथापरे च राजान: परिवृत्य समन्ततः । महाबला रणे शूरा: पञ्चालानन्ववारयन्‌,इसी प्रकार दूसरे महाबली शूरवीर नरेश भी उस युद्धस्थलमें सब ओरसे लौटकर पांचालोंका ही प्रतिरोध करने लगे

Sañjaya nói: Rồi các vua khác nữa—hùng mạnh và anh dũng nơi chiến địa—cũng đồng loạt quay xe từ mọi phía, bắt đầu ngăn chặn quân Pañcāla, vây ép họ và cản bước tiến của họ.

Verse 15

ततो रणे नरव्यात्र: पार्षत: पाण्डवै: सह । संजघानासकृद्‌ द्रोणं बिभित्सुररिवाहिनीम्‌

Sañjaya nói: Rồi giữa chiến địa, Dhṛṣṭadyumna—bậc hổ tướng trong loài người, con của Pṛṣata—cùng với các Pāṇḍava liên tiếp đánh vào Droṇa, quyết phá vỡ trận thế của quân địch.

Verse 16

यथैव शरवर्षाणि द्रोणो वर्षति पार्षते । तथैव शरवर्षाणि धृष्टद्युम्नो5प्यवर्षत,आचार्य द्रोण धृष्टद्युम्मपर जैसे बाणोंकी वर्षा करते थे, धृष्टद्युम्न भी द्रोणपर वैसे ही बाण बरसाते थे

Sañjaya nói: Như Droṇa trút mưa tên lên con trai Pṛṣata thế nào, thì Dhṛṣṭadyumna cũng y như vậy, trút những loạt tên dồn dập lên Droṇa.

Verse 17

सनिस्त्रिंशपुरोवात: शक्तिप्रासर्डिसंवृत: । ज्याविद्युच्चापसंदह्वादो धृष्टदुम्नबलाहक:

Sañjaya nói: Khi ấy Dhṛṣṭadyumna hiện ra như một đám mây mưa lớn. Gươm của chàng quét như gió đông dữ dội; chàng mang đủ các vũ khí như śakti, prāsa và ṛṣṭi. Dây cung lóe sáng như chớp, tiếng dây cung vang như sấm. Như đám mây muốn phá nát “mùa màng” là những chiến xa tinh nhuệ và kỵ binh ưu tú, đám mây Dhṛṣṭadyumna ấy đã làm ngập quân địch, trút khắp bốn phương những dòng mưa tên và ném xuống những “đá” vũ khí.

Verse 18

शरधाराश्मवर्षाणि व्यसृजत्‌ सर्वतो दिशम्‌ | निघ्नन्‌ रथवराश्वौघान्‌ प्लावयामास वाहिनीम्‌

Sañjaya nói: Chàng phóng ra khắp bốn phương những trận mưa tên và những loạt dồn dập như mưa đá. Đánh gục từng đám chiến xa tinh nhuệ và những làn kỵ binh cuồn cuộn, chàng làm ngập và áp đảo đạo quân đối địch.

Verse 19

यं यमार्च्छच्छरैद्रोण: पाण्डवानां रथव्रजम्‌ । ततस्तत: शरैद्रोणमपाकर्षत पार्षत:

Sañjaya nói: Bất cứ đạo quân xa chiến nào của phe Pāṇḍava bị Droṇa bắn tên đánh tới, thì ngay từ chính hướng ấy, Dhṛṣṭadyumna—con của Pṛṣata—lập tức trút mưa tên đáp trả và đẩy Droṇa lùi lại.

Verse 20

तथा तु यतमानस्य द्रोणस्य युधि भारत । धृष्टद्युम्न॑ समासाद्य त्रिधा सैन्यमभिद्यत,भारत! युद्धमें इस प्रकार विजयके लिये प्रयत्नशील हुए द्रोणाचार्यकी सेना धृष्टद्युम्नके पास पहुँचकर तीन भागोंमें बँट गयी

Sañjaya nói: Hỡi Bhārata, khi Droṇācārya gắng sức trên chiến địa để giành thắng lợi, đạo quân của ông, vừa chạm tới Dhṛṣṭadyumna, liền tách làm ba mũi và ào lên.

Verse 21

भोजमेके<भ्यवर्तन्त जलसंधं तथापरे । पाण्डवै्न्यमानाश्न द्रोणमेवापरे ययु:

Sañjaya nói: Có kẻ quay về phía Bhoja; kẻ khác chạy về Jalasandha. Nhưng những người còn lại, bị các chiến sĩ Pāṇḍava đánh dồn, bèn tìm chỗ nương tựa và chỉ còn bám theo Droṇācārya.

Verse 22

संघट्टयति सैन्यानि द्रोणस्तु रथिनां वर: । व्यधमच्चापि तान्यस्य धृष्टद्युम्नो महारथ:

Sañjaya nói: Droṇa, bậc nhất trong hàng chiến xa, hết lần này đến lần khác chỉnh đốn và ép quân mình vào đội hình; nhưng Dhṛṣṭadyumna, vị đại chiến xa, cứ liên tục phá vỡ và làm tan tác chính những đội quân ấy.

Verse 23

धार्रराष्ट्रास्तथाभूता वध्यन्ते पाण्डुसृञ्जयै: । अगोपा: पशवो<रण्ये बहुभि: श्वापदैरिव

Sañjaya nói: Trong thế ấy, quân Dhārtarāṣṭra bị Pāṇḍava và Sṛñjaya chém giết—như đàn gia súc không người canh giữ giữa rừng, bị muôn thú dữ xâu xé.

Verse 24

काल: सम ग्रसते योधान्‌ धृष्टद्युम्नेन मोहितान्‌ | संग्रामे तुमुले तस्मिन्निति सम्मेनिरे जना:

Sañjaya nói: Trong trận chiến dữ dội và náo loạn ấy, người ta tin rằng chính Kāla (Thời gian—Tử thần) đã lấy Dhṛṣṭadyumna làm khí cụ, mê hoặc các chiến binh rồi nuốt chửng họ. Cảnh tượng ấy gợi một tất yếu đạo lý: khi cơn cuồng loạn của chiến tranh bùng lên, ngay cả những dũng sĩ hùng mạnh cũng trở nên bất lực trước sức nuốt trọn của kāla, kẻ chẳng chừa một ai.

Verse 25

कुनृपस्य यथा राष्ट्र दुर्भिक्षव्याधितस्करै: । द्राव्यते तद्गधदापन्ना पाण्डवैस्तव वाहिनी

Sañjaya nói: “Như vương quốc của một bạo chúa bị tàn phá—bị đói kém, dịch bệnh và bọn trộm cướp xô đẩy đến chỗ hoang tàn—thì cũng vậy, quân đội của ngài, lâm vào tai ương, đang bị các Pāṇḍava đánh đuổi, tán loạn khắp bốn phương.”

Verse 26

अर्करश्मिविभिश्रेषु शस्त्रेषु कवचेषु च । चक्षूंषि प्रत्यहन्यन्त सैन्येन रजसा तथा

Sañjaya nói: Khi tia nắng mặt trời chiếu lên vũ khí và áo giáp của các chiến binh, mắt người bị lóa, tầm nhìn liên tục rối loạn; lại thêm bụi từ đoàn quân cuồn cuộn bốc lên khiến ai nấy phải nhắm mắt. Cảnh ấy cho thấy chiến tranh lấn át cả tri giác con người—ánh chói và bụi mù trở thành khí cụ của sự hỗn loạn giữa tiếng binh khí va chạm.

Verse 27

त्रिधाभूतेषु सैन्येषु वध्यमानेषु पाण्डवै: । अमर्षितस्ततो द्रोण: पञ्चालान्‌ व्यधमच्छरै:

Sañjaya nói: Khi đạo quân Kaurava bị các Pāṇḍava chém giết đến mức vỡ ra làm ba cánh, Droṇa không sao chịu nổi, nổi giận dữ dội và bắt đầu tiêu diệt người Pañcāla bằng những loạt tên dồn dập. Câu kệ nêu bật rằng lòng tự ái bị tổn thương và cơn giận, một khi được thả ra trong chiến tranh, sẽ làm bạo lực tăng thêm và mở rộng vòng tròn khổ đau.

Verse 28

मृद्नतस्तान्यनीकानि निध्नतश्चापि सायकै: । बभूव रूपं॑ द्रोणस्प कालाग्नेरिव दीप्यत:

Sañjaya nói: Khi Droṇa giày xéo các trận hình ấy và chém giết bằng những loạt tên dồn dập, hình dung của ông rực cháy như ngọn lửa của thời đại hủy diệt vũ trụ. Đó là hình ảnh của sức mạnh chiến trận áp đảo, biến chiến trường thành cảnh tượng của sự tàn phá không thể tránh.

Verse 29

रथं नागं हयं॑ चापि पत्तिनश्न विशाम्पते । एकैकेनेषुणा संख्ये निर्बिभेद महारथ:,प्रजानाथ! महारथी द्रोणने उस युद्धस्थलमें शत्रुसेनाके प्रत्येक रथ, हाथी, अश्व और पैदल सैनिकको एक-एक बाणसे घायल कर दिया

Sañjaya nói: Hỡi bậc chúa tể của muôn dân, vị đại chiến xa ấy giữa trận tiền đã dùng mỗi một mũi tên mà đánh trúng từng đơn vị địch—xe chiến, voi, ngựa và bộ binh—mỗi thứ một phát, không sai chạy.

Verse 30

पाण्डवानां तु सैन्येषु नास्ति कश्चित्‌ स भारत । दधार यो रणे बाणान्‌ द्रोणचापच्युतान्‌ प्रभो

Sañjaya nói: Hỡi Bhārata, trong quân Pandava khi ấy không có một dũng sĩ nào trên chiến địa có thể vững lòng chịu đựng nổi những mũi tên phóng ra từ cung của Droṇa.

Verse 31

तत्‌ पच्यमानमर्केण द्रोणसायकतापितम्‌ | बश्राम पार्षत॑ सैन्यं तत्र तत्रैव भारत

Sañjaya nói: Hỡi Bhārata, quân của con trai Pṛṣata (Dhṛṣṭadyumna), như thể bị mặt trời nung chín bởi sức nóng, đã bị mũi tên của Droṇa thiêu đốt và bắt đầu choáng váng, rối loạn, chạy dạt hết nơi này đến nơi khác.

Verse 32

तथैव पार्षतेनापि काल्यमानं बलं तव । अभवत्‌ सर्वतो दीप्तं शुष्क वनमिवाग्निना

Sañjaya nói: “Cũng vậy, quân của ngài, bị con trai Pṛṣata (Dhṛṣṭadyumna) truy bức không ngừng, trông như bừng cháy tứ phía—tựa khu rừng khô bị lửa thiêu—đang bị nuốt chửng giữa cảnh tàn phá của chiến tranh.”

Verse 33

बाध्यमानेषु सैन्येषु द्रोणपार्षतसायकै: । त्यक्त्वा प्राणान्‌ परं शक्‍्त्या युध्यन्ते सर्वतोमुखा:

Sañjaya nói: Dẫu các đạo quân bị ép sát bởi mũi tên của Droṇa và con trai Pārṣata (Dhṛṣṭadyumna), các chiến binh vẫn gạt bỏ mọi luyến tiếc mạng sống, dốc hết sức mà giao chiến, quay mặt đón địch từ mọi phía.

Verse 34

तावकानां परेषां च युध्यतां भरतर्षभ । नासीत्‌ कश्चिन्महाराज योज्त्याक्षीत्‌ संयुगं भयात्‌

Sañjaya nói: Hỡi bậc trượng phu trong dòng Bharata, hỡi Đại vương—giữa các chiến sĩ của ngài và các chiến sĩ đối phương đang giao chiến, không một ai vì sợ hãi mà bỏ rời chiến địa. Cảnh tượng ấy thấm đẫm sự kiên định giữa hiểm nguy: cả hai bên đều bị ràng buộc bởi bổn phận của kṣatriya, dẫu cái giá phải trả là chính mạng sống.

Verse 35

भीमसेन तु कौन्तेयं सोदर्या: पर्यवारयन्‌ । विविंशतिकश्षित्रसेनो विकर्णश्ष्‌ महारथ:,उस समय विविंशति, चित्रसेन तथा महारथी विकर्ण--इन तीनों भाइयोंने कुन्तीपुत्र भीमसेनको घेर लिया

Sañjaya nói: Rồi Kuntī-putra Bhīmasena bị chính các huynh đệ vây chặt—Viviṃśati, Citrasena và Vikarna, bậc đại xa chiến. Trong cơn dồn ép của chiến trận, tình thân bị gác lại khi phe Kaurava tìm cách ngăn sức mạnh áp đảo của Bhīma, biến cả huyết thống thành phương tiện của chiến lược và bổn phận theo cách họ hiểu.

Verse 36

विन्दानुविन्दावावन्त्यी क्षेमधूर्तिश्व वीर्यवान्‌ । त्रयाणां तव पुत्राणां त्रय एवानुयायिन:

Sañjaya nói: Vindā và Anuvindā, hai vương tử xứ Avanti, cùng Kṣemadhūrti dũng mãnh—ba người ấy quả là những kẻ theo phò và trợ lực cho ba người con của ngài (vừa nhắc đến). Trong kết cấu đạo lý của thiên sử thi, câu này nhấn mạnh rằng lòng trung thành và liên minh cá nhân trói buộc chiến sĩ vào một phe, thường quyết định ai đứng cùng ai giữa cuộc tranh chấp lớn của dharma và quyền lực.

Verse 37

बाह्लीकराजस्तेजस्वी कुलपुत्रो महारथ: । सहसेन: सहामात्यो द्रौपदेयानवारयत्‌,उत्तम कुलमें उत्पन्न हुए तेजस्वी महारथी बाह्लीकराजने सेना और मन्त्रियोंसहित जाकर द्रौपदी-पुत्रोंको रोका

Sañjaya nói: Vua xứ Bāhlīka rạng rỡ, bậc đại xa chiến xuất thân danh gia, cùng quân sĩ và các đại thần tiến ra và chặn bước các con trai của Draupadī. Trong kết cấu đạo lý của cuộc chiến, khoảnh khắc này cho thấy niềm kiêu hãnh dòng dõi và bổn phận võ sĩ (kṣātra-dharma) thúc đẩy bậc lãnh đạo kiềm chế địch thủ, khi vòng chiến siết chặt quanh những người thừa tự trẻ tuổi—niềm hy vọng của phe mình.

Verse 38

शैब्यो गोवासनो राजा योधैर्दशशतावरै: । काश्यस्याभि भुव: पुत्र पराक्रान्तमवारयत्‌,शिबिदेशीय राजा गोवासनने कम-से-कम एक सहस्र योद्धा साथ लेकर काशिराज अभिभूके पराक्रमी पुत्रका सामना किया

Sañjaya nói: Vua Govāsana xứ Śibi, cùng đoàn chiến sĩ đông đến hàng nghìn, đã chặn bước tiến của người con dũng mãnh của Abhibhū xứ Kāśī. Trong cơn dồn ép của chiến trận, một chúa tể vùng miền đứng như bức lũy trước vị vương tử Kāśī lừng danh—một đoạn cho thấy bổn phận nơi chiến tranh được thực thi bằng sự kháng cự có tổ chức và lòng trung thành với phe mình, giữa bạo lực ngập trời.

Verse 39

अजातशशत्रुं कौन्तेयं ज्वलन्तमिव पावकम्‌ | मद्राणामी श्वर: शल्यो राजा राजानमावृणोत्‌,प्रजवलित अग्निके समान तेजस्वी अजातशशत्रु कुन्तीपुत्र राजा युधिष्ठिरका सामना मद्रदेशके स्वामी राजा शल्यने किया

Sañjaya nói: Vua Śalya, chúa tể xứ Madra, đã đối mặt với vua Yudhiṣṭhira—con của Kuntī, Ajātaśatru—người rực cháy như ngọn lửa bừng bừng. Giữa chiến trận, cuộc chạm trán ấy được khắc họa như sự gặp gỡ của bổn phận vương giả và ý chí võ dũng, nơi các bậc quân vương đối diện nhau như khí cụ của lời thề trung thành và những đòi hỏi lớn lao của dharma trong chiến tranh.

Verse 40

दुःशासनस्त्ववस्थाप्य स्वमनीकममर्षण: । सात्यकिं प्रत्ययौ क्रुद्ध: शूरो रथवरं युधि

Sañjaya nói: Sau khi sắp đặt đội quân của mình cho vững, Duḥśāsana—kẻ nóng nảy—trong cơn phẫn nộ đã tiến thẳng về phía Sātyaki, vị anh hùng, bậc nhất trong hàng chiến xa, giữa chiến địa. Câu kệ nhấn mạnh rằng cơn giận và niềm kiêu hãnh bị tổn thương khiến người ta tìm đến những đối thủ xứng tầm, làm chiến tranh thêm phần khốc liệt và nặng gánh về đạo lý lẫn nhân tình.

Verse 41

अमर्षशील शूरवीर दुःशासनने अपनी भागती हुई सेनाको पुनः स्थिरतापूर्वक स्थापित करके कुपित हो युद्धस्थलमें रथियोंमें श्रेष्ठ सात्यकिपर आक्रमण किया ।।

Sañjaya nói: Mặc giáp trụ, trang bị đầy đủ, ta—được đội quân của mình yểm trợ và có bốn trăm cung thủ thiện xạ đi cùng—đã chặn đứng đà tiến của Cekitāna. Đoạn này nhấn mạnh sự cứng rắn của ý chí nơi chiến địa: tái lập đội ngũ có kỷ luật và chống trả quyết liệt là nhu cầu chiến thuật, dù nó càng làm nặng thêm gánh đạo lý của bạo lực trong cuộc chiến huynh đệ tương tàn.

Verse 42

शकुनिस्तु सहानीको माद्रीपुत्रमवारयत्‌ । गान्धारकै:ः सप्तशतैश्लापशक्त्यसिपाणिशभि:

Sañjaya nói: Śakuni, được đội quân của mình yểm trợ, đã chặn con trai của Mādrī (Nakula). Cùng với hắn có bảy trăm chiến binh xứ Gandhāra, mang tên, giáo và kiếm—một sự kháng cự có tổ chức nhằm ngăn bước tiến của Nakula giữa cơn hỗn loạn đạo lý của chiến tranh.

Verse 43

विन्दानुविन्दावावन्त्यौ विराट मत्स्यमार्च्छताम्‌ । प्राणांस्त्यक्त्वा महेष्वासौ मित्रार्थे भ्युद्यतायुधौ

Sañjaya nói: Hai vương tử xứ Avanti, Vindā và Anuvindā, đã tiến đánh Virāṭa, vua của người Matsya. Hai dũng sĩ thiện xạ ấy, gạt bỏ nỗi lo cho sinh mạng mình, đã cầm vũ khí vì bạn hữu—Duryodhana—cho thấy lòng trung nghĩa trong chiến tranh có thể hóa thành quyết tâm sắt đá, đến mức che lấp sự thận trọng và tiết chế theo dharma.

Verse 44

शिखण्डिनं याज्ञसेनिं रुन्धानमपराजितम्‌ । बाह्लीक: प्रतिसंयत्त: पराक्रान्तमवारयत्‌,किसीसे परास्त न होनेवाले पराक्रमी यज्ञसेन-कुमार शिखण्डीको, जो राह रोककर खड़ा था, बाह्लीकने पूर्ण प्रयत्नशील होकर रोका

Sañjaya nói: Bāhlīka, với quyết tâm trọn vẹn và dốc hết sức mình, đã chặn lại Śikhaṇḍin—con của Yājñasena—kẻ đang đứng án ngữ con đường, một dũng sĩ không dễ bị khuất phục.

Verse 45

धृष्टय्युम्नं तु पाज्चाल्यं क्रूरै: सार्थ प्रभद्रकै: । आवन्त्य: सहसौवीरै: क्रुद्धसरूपमवारयत्‌

Sañjaya nói: Dhṛṣṭadyumna, hoàng tử xứ Pāñcāla, đã bị những Prabhadraka hung bạo chặn lại, cùng với quân Avanti và Sauvira, bày trận trong cơn phẫn nộ để đối đầu với chàng.

Verse 46

अवन्तीके एक दूसरे वीरने क्रूर स्वभाववाले प्रभद्रकों और सौवीरदेशीय सैनिकोंके साथ आकर क्रोधमें भरे हुए पांचालराजकुमार धृष्टद्युम्नको रोका ।।

Sañjaya nói: Một dũng sĩ xứ Avanti, kéo đến cùng những Prabhadraka hung bạo và quân lính xứ Sauvira, đã chặn Dhṛṣṭadyumna, hoàng tử Pāñcāla đang sôi sục giận dữ. Đồng thời, Alayudha lao tới thật nhanh để đánh Ghaṭotkaca—vị Rākṣasa dũng mãnh, hành sự tàn bạo—kẻ đang tiến vào chiến địa trong cơn thịnh nộ.

Verse 47

अलम्बुषं राक्षसेन्द्रे कुन्तिभोजो महारथ: । सैन्येन महता युक्त: क्रुद्धसब्पमवारयत्‌,पाण्डवपक्षके महारथी राजा कुन्तिभोजने विशाल सेनाके साथ आकर कुपित हुए कौरवपक्षीय राक्षसराज अलम्बुषका सामना किया

Sañjaya nói: Rồi Kuntibhoja, một đại chiến xa dũng tướng, kéo đến cùng một đạo quân hùng hậu, giận dữ đối mặt và chặn Alambuṣa, chúa tể loài Rākṣasa, giữa chiến trường.

Verse 48

सैन्धव: पृष्ठतस्त्वासीत्‌ सर्वसैन्यस्य भारत । रक्षित: परमेष्वासै: कृपप्रभृतिभी रथै:

Sañjaya nói: Hỡi Bhārata, Saindhava được bố trí ở phía sau toàn quân, được bảo vệ bởi những cung thủ bậc nhất—các chiến binh trên chiến xa do Kṛpa dẫn đầu.

Verse 49

भरतनन्दन! उस समय सिंधुराज जयद्रथ सारी सेनाके पीछे महाधनुर्धर कृपाचार्य आदि रथियोंसे सुरक्षित था ।।

Sañjaya thưa: Hỡi hậu duệ Bharata! Khi ấy, vua xứ Sindhu là Jayadratha đứng ở phía sau đại quân, được che chở nghiêm mật bởi những cung thủ kiệt xuất—đứng đầu là Kripacharya cùng các chiến xa dũng tướng khác. Jayadratha có hai vị hộ vệ bánh xe lẫy lừng: bên phải là Ashvatthama, con của Drona; bên trái là Karna, con của người đánh xe (Suta).

Verse 50

पृष्ठगोपास्तु तस्यासन्‌ सौमदत्तिपुरोगमा: । कृपश्च वृषसेनश्व॒ शल: शल्यश्न दुर्जय:

Sañjaya thưa: Bảo vệ phía sau ông là các dũng sĩ do Saumadatti dẫn đầu. Kripa, Vrishasena, Sala, Shalya và Durjaya—kẻ khó bề khuất phục—đứng làm hộ vệ; họ am tường mưu lược và kỷ luật, là những cung thủ lớn, tinh thông chiến trận; vì thế đã sắp đặt việc phòng vệ cho vua Sindhu và giao chiến tại chiến địa ấy.

Verse 51

नीतिमन्तो महेष्वासा: सर्वे युद्धविशारदा: । सैन्धवस्य विधायैवं रक्षां युयुधिरे ततः

Sañjaya thưa: Tất cả bọn họ đều là người có mưu trí vững vàng, cung thủ hùng mạnh và tinh thông chiến trận. Sau khi sắp đặt như thế một vòng hộ vệ cho vua Sindhu (Jayadratha), họ liền lao vào giao chiến.

Verse 94

इस प्रकार श्रीमह्ाभारत द्रोणपर्वके अन्तर्गत जयद्रथवधपर्वनें दुर्योधनका कवच- बन्धनविषयक चौरानबेवाँ अध्याय पूरा हुआ

Như vậy, trong Śrī Mahābhārata, thuộc Droṇa Parva—đặc biệt trong phần nói về việc hạ sát Jayadratha—chương thứ chín mươi bốn, bàn về việc thắt buộc áo giáp của Duryodhana, đến đây kết thúc.

Verse 95

इति श्रीमहाभारते द्रोणपर्वणि जयद्रथवधपर्वणि संकुलयुद्धे पजचनवतितमो ध्याय:,इस प्रकार श्रीमह्ाभारत द्रोणपर्वके अन्तर्गत जयद्रथवधपर्वमें संकुलयुद्धाविषयक पंचानबेवाँ अध्याय पूरा हुआ

Sañjaya thưa: Như vậy, trong Śrī Mahābhārata, thuộc Droṇa Parva, trong tiểu phần về việc hạ sát Jayadratha, chương thứ chín mươi lăm—miêu tả cuộc chiến rối ren, chằng chịt—đến đây kết thúc.