Shloka 42
धृतराष्ट्रस्य मूर्च्छा तथा द्रोणविषयकप्रश्नाः
Dhṛtarāṣṭra’s Fainting and Questions Concerning Droṇa
रक्षितारस्तत: शून्ये कच्चित् तैर्न हतः परै: । किन वीरोंने युद्धमें द्रोणाचार्यको उत्तम धैर्य प्रदान किया? उनकी रक्षा करनेवाले मूर्ख क्षत्रियोंने भयभीत होकर युद्धस्थलमें उन्हें अकेला तो नहीं छोड़ दिया? और इस प्रकार शत्रुओंने सूनेमें तो उन्हें नहीं मार डाला? ।। ४१ $ ।। न स पृष्ठमरेस्त्रासाद् रणे शौर्यात् प्रदर्शयेत्
dhṛtarāṣṭra uvāca | rakṣitārastataḥ śūnye kaccit tair na hataḥ paraiḥ | na sa pṛṣṭham arestrāsād raṇe śauryāt pradarśayet |
Dhṛtarāṣṭra nói: “Khi những người hộ vệ không còn quanh ông và ông bị bỏ lại nơi trống trải, không phòng bị, Droṇācārya đã không bị quân địch đánh gục đó sao? Những anh hùng nào trong chiến trận đã ban cho Droṇa sự vững vàng can đảm cao nhất? Hay bọn kṣatriya ngu muội được giao phận sự bảo vệ ông, vì sợ hãi mà bỏ rơi ông giữa chiến trường, để quân thù giết ông khi ông đứng một mình? Và quả thật, một chiến binh không nên vì sợ địch mà quay lưng trong trận mạc, mà phải phô bày dũng khí.”
धृतराष्ट उवाच
Educational Q&A
The passage underscores kṣatriya-dharma: fear must not lead a warrior to abandon his duty or turn his back in battle; protection of a commander is a moral and strategic obligation, and cowardly desertion is condemned.
Dhṛtarāṣṭra anxiously inquires about Droṇa’s safety and the conduct of those assigned to guard him—wondering whether they fled in fear and left him isolated, enabling the enemy to kill him, while also invoking the ideal that a warrior should not retreat out of fear.