Shloka 14
धृतराष्ट्रस्य मूर्च्छा तथा द्रोणविषयकप्रश्नाः
Dhṛtarāṣṭra’s Fainting and Questions Concerning Droṇa
यो5हासीत् कृपणस्यार्थे प्राणानपि परंतप: । शत्रुओंको संताप देनेवाले द्रोणाचार्य दुष्टोंको दण्ड देनेवाले और धार्मिकोंके रक्षक थे। उन्होंने मुझ कृपणके लिये अपने प्राणतक दे दिये ।।
yo ’hāsīt kṛpaṇasyārthe prāṇān api parantapaḥ | śatrūṇāṃ santāpa-dātā droṇācāryo duṣṭānāṃ daṇḍa-dātā dhārmikānāṃ rakṣitā ca | sa mayā kṛpaṇena kṛte prāṇān api tyaktavān | mandānāṃ mama putrāṇāṃ jayāśā yasya vikrame ||
Dhṛtarāṣṭra nói: “Vì ta—một kẻ khốn hèn—ngài ấy đã sẵn sàng hiến dâng cả mạng sống, hỡi kẻ thiêu đốt quân thù. Droṇācārya, người gieo thống khổ cho địch, trừng phạt kẻ ác và che chở người công chính—vì ta mà đã hy sinh đến cả sinh mệnh của mình. Và chính vào dũng lực của ngài ấy mà những đứa con ngu muội của ta đã gửi gắm niềm hy vọng chiến thắng.”
धृतराष्ट उवाच
Educational Q&A
The verse highlights the ethical weight of dependence on another’s virtue and strength: Dhṛtarāṣṭra recognizes that his sons’ confidence rested on Droṇa’s prowess, and he frames himself as ‘kṛpaṇa’ (wretched), implying remorse and the moral cost of drawing a righteous protector into an unrighteous cause.
Dhṛtarāṣṭra, hearing of events in the war, reflects on Droṇa’s role and sacrifice. He describes Droṇa as a punisher of the wicked and protector of the righteous, yet one who gave up his life for Dhṛtarāṣṭra’s sake; he adds that the Kauravas’ hope of victory depended on Droṇa’s valor.