Adhyaya 46

Verse 1

धृतराष्ट्र बोले--सूत! जैसा कि तुम बता रहे हो

Dhritarashtra nói: “Hỡi Sūta! Theo lời ngươi kể, Abhimanyu bậc cao tâm, tuy chỉ một mình, đã giao chiến vô cùng khốc liệt với nhiều dũng sĩ, và chiến thắng lại thuộc về chàng. Dũng lực của con trai Subhadrā thật đáng kinh ngạc. Thoạt nghe khó mà tin; nhưng với những ai nương tựa nơi Dharma, kỳ công ấy chẳng phải điều quá đỗi phi thường.”

Verse 2

अश्रद्धेयमिवाश्चर्य सौभद्रस्याथ विक्रमम्‌ । किं तु नात्यद्धुतं तेषां येषां धर्मो व्यपाश्रय:

Dhṛtarāṣṭra nói: “Hỡi Sūta, dũng lực của Saubhadra (Abhimanyu) thật kinh ngạc—gần như không thể tin. Nhưng với những ai nương tựa nơi Dharma, việc ấy không hẳn là điều quá đỗi phi thường.”

Verse 3

दुर्योधने च विमुखे राजपुत्रशते हते । सौभगद्रे प्रतिपत्तिं कां प्रत्यपद्यन्त मामका:

Vua Dhṛtarāṣṭra nói: “Khi Duryodhana quay lưng bỏ chạy, và một trăm vương tử đã bị giết, thì các con ta đã chọn kế sách gì để đối đầu với Saubhadra (Abhimanyu), hỡi Sañjaya?”

Verse 4

संजय उवाच संशुष्कास्याश्षलन्नेत्रा: प्रस्विन्ञा लोमहर्षणा: । पलायनकृतोत्साहा निरुत्साहा द्विषज्जये

Sañjaya thưa: “Tâu Đại vương, miệng quân sĩ của ngài khô khốc; mắt họ đảo liên hồi vì sợ hãi. Thân thể đẫm mồ hôi, lông tóc dựng đứng. Họ chỉ hăm hở chạy trốn, còn chí khí thắng địch thì không hề có.”

Verse 5

हतान्‌ भ्रातृन्‌ पितृन्‌ पुत्रान्‌ सुहृत्सम्बन्धिबान्धवान्‌ | उत्सृज्योत्सृज्य संजग्मुस्त्वरयन्तो हयद्विपान्‌

Sañjaya thưa: “Họ bỏ lại—hết lần này đến lần khác—những người anh em, cha, con, bạn hữu thân thiết, bà con và quyến thuộc đã ngã xuống; rồi vội vã tháo chạy, thúc ngựa và voi trong cơn hoảng loạn.”

Verse 6

तान्‌ प्रभग्नांस्तथा दृष्टवा द्रोणो द्रौणिर्बृहद्धल: । कृपो दुर्योधन: कर्ण: कृतवर्माथ सौबल:

Sañjaya thưa: “Tâu Đại vương, thấy họ tan vỡ và tháo chạy như thế, Droṇa, con của Droṇa là Aśvatthāmā, Bṛhaddhala, Kṛpa, Duryodhana, Karṇa, Kṛtavarmā và Śakuni (con của Subala) bừng bừng phẫn nộ, xông tới chống lại vị anh hùng bất khả chiến bại Abhimanyu. Nhưng cháu của ngài, Abhimanyu, nhờ uy lực của mình, đã đẩy lùi gần như tất cả bọn họ khỏi trận chiến.”

Verse 7

अभ्यधावन्‌ सुसंक्रुद्धा: सौभद्रमपराजितम्‌ । ते तु पौत्रेण ते राजन्‌ प्रायशो विमुखीकृता:

Sañjaya thưa: “Trong cơn thịnh nộ, họ lao vào Saubhadra—Abhimanyu, vị anh hùng bất khả chiến bại. Nhưng tâu Đại vương, cháu của ngài đã khiến phần lớn bọn họ phải quay lưng, xua họ rời khỏi cuộc chiến.”

Verse 8

एकस्तु सुखसंवृद्धो बाल्याद्‌ दर्पाच्च निर्भय: । इष्वस्त्रविन्महातेजा लक्ष्मणो5<र्जुनिमभ्ययात्‌

Sañjaya nói: Khi ấy Lakṣmaṇa—được nuôi lớn trong nhung lụa, không biết sợ vì tính bồng bột tuổi trẻ và lòng kiêu mạn, tinh thông cung tiễn, rực sáng bởi uy lực lớn—đã tiến lên để đối mặt với Abhimanyu.

Verse 9

तमन्वगेवास्य पिता पुत्रगृद्धी न्‍्यवर्तत । अनुदुर्योधनं चान्ये न्यवर्तन्त महारथा:,पुत्रकी रक्षा चाहनेवाला पिता दुर्योधन भी उसीके साथ-साथ लौट पड़ा। फिर दुर्योधनके पीछे दूसरे महारथी लौट आये

Sañjaya nói: Cha của chàng, vì nỗi khát khao con mãnh liệt, đã quay lại và bám sát theo sau. Và sau Duryodhana, các đại chiến xa khác cũng rút lui theo.

Verse 10

तं॑ तेडभिषिषिचुर्बाणैमेंघा गिरिमिवाम्बुभि: । स तु तान्‌ प्रममाथैको विष्वग्वातो यथाम्बुदान्‌

Sañjaya nói: Họ trút mưa tên lên chàng như mây dội nước xuống núi. Nhưng chỉ một mình Abhimanyu đã nghiền nát tất cả, như cơn gió thổi từ bốn phía xua tan và khuấy đảo mây trời.

Verse 11

पौत्रं तव च दुर्धर्ष लक्ष्मणं प्रियदर्शनम्‌ पितु: समीपे तिष्ठन्तं शूरमुद्यतकार्मुकम्‌

Sañjaya nói: Tâu Đại vương, cháu nội của ngài là Lakṣmaṇa—dung mạo ưa nhìn và khó bề khuất phục—đứng sát bên cha mình, một dũng sĩ giương cung sẵn sàng.

Verse 12

अत्यन्तसुखसंवृद्ध॑ धनेश्वरसुतोपमम्‌ । आससाद रणे कार्ष्ण्मित्तो मत्तमिव द्विपम्‌

Sañjaya nói: Tâu Đại vương, Lakṣmaṇa—cháu nội của ngài, dung mạo ưa nhìn và khó bề khuất phục—đứng gần cha mình, tay giương cung sẵn sàng. Được nuôi lớn trong nhung lụa, chàng trông như con của Kubera, Chúa Tể Tài Bảo. Rồi giữa trận tiền, con trai của Arjuna xông thẳng vào Lakṣmaṇa—như voi đực đang kỳ động dục lao vào một con voi hùng mạnh khác.

Verse 13

लक्ष्मणेन तु संगम्य सौभद्र: परवीरहा । शरै: सुनिशितैस्ती६णैर्बाह्वोरुरसि चार्पित:

Sañjaya nói: Khi giáp chiến cận kề với Lakṣmaṇa, Saubhadra—kẻ diệt các dũng tướng địch—bị những mũi tên vô cùng sắc bén, nhọn hoắt bắn trúng hai cánh tay và ngực. Cảnh ấy nêu bật sự đáp trả không ngừng của chiến trường: ngay cả chiến sĩ can trường nhất cũng phải gánh lấy hệ quả của cuộc đối đầu trực diện, nơi bản lĩnh được thử thách bằng sức mạnh có kỷ luật chứ không phải bởi cơn cuồng nộ mù quáng.

Verse 14

संक़रुद्धो वै महाराज दण्डाहत इवोरग: । पौत्रस्तव महाराज तव पौत्रमभाषत,महाराज! उस प्रहारसे लाठीकी चोट खाये हुए सर्पके समान अत्यन्त क्रोधमें भरे हुए आपके पौत्र अभिमन्युने आपके दूसरे पौत्र लक्ष्मणसे कहा--

Sañjaya nói: Tâu Đại vương, cháu của ngài—giận dữ như con rắn bị gậy đánh—đã cất lời với người cháu khác của ngài. Đòn đánh vừa nhận đã nhóm lên cơn thịnh nộ dữ dội; giữa chiến địa, chàng nói ra, bị thúc đẩy bởi danh dự bị tổn thương và sức nóng của chiến tranh.

Verse 15

सुदृष्ट: क्रियतां लोको हामुं लोक॑ गमिष्यसि । पश्यतां बान्धवानां त्वां नयामि यमसादनम्‌

Sañjaya nói: “Hãy mở mắt cho rõ và nhìn kỹ cõi đời này; ngươi sắp rời sang cõi khác. Ngay trước mắt bà con thân thuộc của ngươi, ta sẽ đưa ngươi đến nơi ngự của Diêm Vương.”

Verse 16

“लक्ष्मण! इस संसारको अच्छी तरह देख लो। अब शीघ्र ही परलोककी यात्रा करोगे। इन बान्धव-जनोंके देखते-देखते मैं तुम्हें यमलोक पहुँचाये देता हूँ” ।।

Sañjaya nói: “Lakṣmaṇa, hãy nhìn kỹ cõi đời này. Chẳng bao lâu nữa ngươi sẽ lên đường sang cõi sau. Ngay trước mắt thân tộc của ngươi, ta sẽ tiễn ngươi đến cõi Diêm Vương.” Nói vậy xong, người con của Subhadrā, cánh tay hùng mạnh—kẻ diệt các dũng tướng địch—liền rút từ ống tên một mũi bhalla, sáng loáng như con rắn vừa lột da.

Verse 17

स तस्य भुजनिर्मुक्तो लक्ष्मणस्य सुदर्शनम्‌ । सुनसं सुभ्रु केशान्तं शिरो5हार्षीत्‌ सकुण्डलम्‌

Mũi bhalla ấy, rời khỏi tay Abhimanyu, đã chém lìa khỏi thân thể cái đầu của Lakṣmaṇa—một cái đầu đẹp mắt, mũi thẳng cân xứng, lông mày duyên dáng, tóc mai gọn gàng, và đôi hoa tai rực sáng.

Verse 18

लक्ष्मणं निहतं दृष्टवा हाहेत्युच्चुक्रुशुर्जना: । ततो दुर्योधन: क्रुद्धः प्रिये पुत्रे निपातिते

Sañjaya nói: Thấy Lakṣmaṇa bị giết, mọi người kêu lên: “Than ôi! Than ôi!” Rồi Duryodhana nổi giận, vì đứa con trai yêu dấu của mình đã ngã xuống; nỗi đau thương hun đúc thành cơn thịnh nộ—một cảm xúc mà trong chiến tranh thường khiến con người rời bỏ phán đoán để lao vào bạo lực thêm nữa.

Verse 19

घ्नतैनमिति चुक्रोश क्षत्रियान्‌ क्षत्रियर्षभ: । लक्ष्मणको मारा गया देख सब लोग जोर-जोरसे हाहाकार करने लगे। अपने प्यारे पुत्रके मारे जानेपर क्षत्रियशिरोमणि दुर्योधन कुपित हो उठा और समस्त क्षत्रियोंसे बोला --अहो! इस अभिमन्युको मार डालो” ।।

Sañjaya nói: Bậc hùng ngưu trong hàng kṣatriya gào lên với các chiến binh: “Giết hắn!” Vì con trai yêu dấu bị sát hại, Duryodhana—bậc đứng đầu các vua—thúc giục toàn thể kṣatriya: “Hỡi ôi! Hãy đánh gục Abhimanyu này!” Khi ấy Droṇa, Kṛpa, Karṇa, con trai của Droṇa (Aśvatthāman) và Bṛhaddhala tiến lên giao chiến.

Verse 20

तांस्तु विद्ध्वा शितैर्बाणैविमुखीकृत्य चार्जुनि:

Sañjaya nói: Bắn trúng họ bằng những mũi tên sắc, Arjuna đẩy lùi họ, buộc họ phải thoái lui và quay mặt khỏi cuộc chiến, trong khi chàng thừa thế tiến lên giữa cơn cuồng nộ chính nghĩa của chiến trường.

Verse 21

आवल्रुस्तस्य पन्थानं गजानीकेन दंशिता:

Sañjaya nói: Họ chặn đường chàng, dồn ép bằng một đạo tượng binh, như thể cắn xé con lộ của chàng. Cảnh ấy cho thấy trong chiến tranh, sức mạnh phối hợp có thể bóp nghẹt bước tiến của cả một dũng sĩ, biến chiến địa thành một thử thách đạo lý, nơi lòng can đảm phải đương đầu với bạo lực có tổ chức và áp đảo.

Verse 22

तत्‌ प्रसक्तमिवात्यर्थ युद्धमासीद्‌ विशाम्पते

Sañjaya nói: Ôi chúa tể của muôn dân, ôi bậc quân vương giữa loài người, trận chiến nơi ấy bùng lên ở cự ly sát sườn, dữ dội đến tột cùng. Trong vòng vây ấy, con trai của Arjuna dùng những mũi tên sắc bén chém tan đạo tượng binh ngạo mạn kia—như ngọn gió không ngừng trên trời xé nát hàng trăm khối mây thành những mảnh vụn tản mác.

Verse 23

ततस्तत्‌ कुण्जरानीकं व्यधमद्‌ धृष्टमार्जुनि: । यथा वायुर्नित्यगतिर्जलदान्‌ शतशोडम्बरे

Sañjaya nói: Rồi ngay ở cự ly sát sườn, một trận chiến dữ dội bùng nổ. Con trai của Arjuna, Dhṛṣṭadyumna, với những mũi tên sắc bén, đã nghiền nát đạo tượng binh ấy—như ngọn gió không ngừng chuyển động trên trời xé tan hàng trăm khối mây.

Verse 24

ततः क्राथ: शरख्रातैरार्जुनिं समवाकिरत्‌ । अथेतरे संनिवृत्ता: पुनद्रोणमुखा रथा:,तदनन्तर क्राथने अर्जुनकुमार अभिमन्युपर बाणोंकी वर्षा आरम्भ कर दी। इतनेहीमें द्रोण आदि दूसरे महारथी भी पुनः लौट आये

Sañjaya nói: Rồi Krātha trút xuống con trai của Arjuna những loạt tên dày đặc. Cùng lúc ấy, các chiến xa khác—đứng đầu là Droṇa—vốn vừa tạm rút lui, lại quay trở lại và tiến ra tiền tuyến.

Verse 25

परमास्त्राणि धुन्वाना: सौभद्रमभिदुद्रुवु: । तान्‌ निवार्यार्जुनिर्बाणै: क्राथपुत्रमथार्दयत्‌

Sañjaya nói: Vung dùng những vũ khí lợi hại nhất, họ lao ập vào Saubhadra (Abhimanyu). Abhimanyu dùng tên của mình chặn đứng tất cả, rồi dồn ép con trai của Krātha, khiến hắn chịu đau đớn nặng nề.

Verse 26

शरौघेणाप्रमेयेण त्वरमाणो जिघांसया । सभरनुर्बाणकेयूरो बाहू समुकुर्ट शिर:

Sañjaya nói: Bị thúc đẩy bởi ý muốn giết và lao lên vội vã, chàng tiến vào giữa cơn mưa tên vô lượng—cung đã giương sẵn, hai cánh tay như đeo ống tên làm vòng tay, đầu đội mũ giáp—xông tới với quyết tâm lạnh lùng của chiến địa.

Verse 27

कुलशीलश्रुतिबलै: कीर्त्या चास्त्रबलेन च | युक्ते तस्मिन्‌ हते वीरा: प्रायशो विमुखा5भवन्‌

Sañjaya nói: Khi chiến sĩ ấy—đầy đủ dòng dõi cao quý, hạnh kiểm, học vấn, sức mạnh, danh tiếng và uy lực binh khí—bị giết, phần lớn các dũng sĩ trong quân của ngài quay lưng khỏi trận chiến và rút lui trong hỗn loạn.

Verse 45

हि 27005 ० अब ? हुक अआ 5 क ”+ $* %// हा ्, । 0 "इ क +-

Văn bản Sanskrit được cung cấp có vẻ bị hỏng/lẫn ký tự và không tương ứng với một câu śloka Mahābhārata có thể đọc được. Nếu không có nguyên văn Devanāgarī chính xác của Droṇa-parva, chương 46, câu 45 (bản Gītā Press), thì không thể thực hiện việc phiên âm, dịch thuật và phân tích từ vựng một cách trung thực.

Verse 46

इति श्रीमहाभारते द्रोणपर्वणि अभिमन्युवधपर्वणि लक्ष्मणवधे षट्चत्वारिंशो<ध्याय:

Như vậy kết thúc chương thứ bốn mươi sáu trong Droṇa-parva của Śrī Mahābhārata, thuộc phần Abhimanyu-vadha-parva, cụ thể là đoạn nói về việc giết Lakṣmaṇa.

Verse 193

कृतवर्मा च हार्दिक्य: षड्‌ रथा: पर्यवारयन्‌ । तब द्रोणाचार्य, कृपाचार्य, कर्ण, अश्वत्थामा, बृहदबल और हृदिकपुत्र कृतवर्मा--इन छ: महारथियोंने अभिमन्युको घेर लिया

Sañjaya nói: Kṛtavarmā, con của Hṛdīka, cùng với sáu chiến xa, đã vây quanh Abhimanyu. Droṇa, Kṛpa, Karṇa, Aśvatthāmā, Bṛhadbala và Kṛtavarmā—sáu bậc đại chiến xa—khép vòng vây trước người anh hùng trẻ đơn độc, biến cuộc giao tranh thành thế bao vây bất tương xứng, thử thách ranh giới của kṣatriya-dharma.

Verse 203

वेगेनाभ्यपतत्‌ क्रुद्ध: सैन्धवस्य महद्‌ बलम्‌ | यह देख अर्जुनकुमारने अपने पैने बाणोंद्वारा उन सबको घायल करके भगा दिया और क्रोधमें भरकर बड़े वेगसे जयद्रथकी विशाल सेनापर धावा किया

Sañjaya nói: Trong cơn phẫn nộ, chàng lao tới như gió, ập vào đại quân hùng hậu của Jayadratha, vua xứ Sindhu. Thấy thế trận địch, con trai của Arjuna dùng những mũi tên sắc bén làm chúng bị thương, đánh bật chúng lui lại; rồi, lửa giận bừng bừng, chàng xông thẳng vào đạo quân mênh mông đang che chở Jayadratha.

Verse 216

कलिलज्जश्न निषादाश्न क्राथपुत्रश्न वीर्यवान्‌ । उस समय कलिंगदेशीय सैनिक, निषादगण तथा पराक्रमी क्राथपुत्र--इन सबने कवच धारण करके गजसेनाके द्वारा अभिमन्युका रास्ता रोक दिया

Sañjaya nói: Khi ấy, quân Kaliṅga, bọn Niṣāda và những Krāthaputra dũng mãnh—tất thảy đều mặc giáp—đã dùng đội tượng binh chặn đường Abhimanyu.

Verse 2636

सच्छत्रध्वजयन्तारं रथं चाश्वान्‌ न्यपातयत्‌ | फिर उसने असंख्य बाणसमूहोंद्वारा क्राथपुत्रको मार डालनेकी इच्छासे जल्दी करते हुए उसकी धनुष-बाणों और केयूरसहित दोनों भुजाओं

Sañjaya nói: Với ý định giết con trai của Kratha thật mau, chàng bắn ra những loạt tên dày đặc không kể xiết, quật ngã cả chiến xa cùng đàn ngựa, lại hạ luôn người đánh xe, chiếc lọng và lá cờ—như thể không chỉ nhắm vào chiến binh mà còn triệt hạ toàn bộ chỗ dựa của sức mạnh chiến trận của đối phương.