Adhyaya 37

Verse 1

/ (दाक्षिणात्य अधिक पाठका १ श्लोक मिलाकर कुल ४७ “लोक हैं।) ऑपन-आ प्रात बछ। अकाल सप्तत्रिशो5्ध्याय: अभिमन्युका पराक्रम

Sanjaya thưa: Tâu Đại vương, thấy đạo quân Kaurava bị Abhimanyu—con của Subhadrā, dũng lực vô lượng—đánh tan và xua lùi, Duryodhana bừng bừng phẫn nộ, tự thân tiến lên để đối mặt với con trai của Subhadrā.

Verse 2

ततो राजानमावृत्तं सौभद्रं प्रति संयुगे । दृष्टवा द्रोणो5ब्रवीद्‌ योधान्‌ परीप्सध्वं नराधिपम्‌

Bấy giờ, giữa trận tiền, thấy vua Duryodhana quay lại hướng về Saubhadra (Abhimanyu), Droṇa liền bảo các chiến binh: “Hãy bảo vệ bậc chúa tể loài người (đức vua) ở mọi phía.”

Verse 3

पुराभिमन्युर्लक्ष्यं न: पश्यतां हन्ति वीर्यवान्‌ । तमाद्रवत मा भैष्ट क्षिप्रं रक्षत कौरवम्‌

Sanjaya nói: “Ngay trước mắt chúng ta, Abhimanyu hùng mạnh sẽ hạ sát mục tiêu đã định—vua Duryodhana. Hãy lao tới hắn, đừng sợ hãi; mau bảo vệ hoàng tử nhà Kuru (Duryodhana).”

Verse 4

ततः कृतज्ञा बलिन: सुहदो जितकाशिन: । त्रास्यमाना भयाद्‌ वीरं परिवद्रुस्तवात्मजम्‌

Sanjaya thưa: Tâu Đại vương, sau đó, những chiến binh—biết ơn ân huệ xưa, cường tráng, là bạn hữu chí tình và lừng danh chiến thắng—dẫu run sợ vì khiếp đảm, vẫn vây quanh hoàng tử anh dũng của ngài bốn phía để hộ vệ, bởi họ vô cùng kinh hãi Abhimanyu.

Verse 5

द्रोणो द्रौणि: कृप: कर्ण: कृतवर्मा च सौबल: । बृहद्धलो मद्रराजो भूरिभ्भूरिश्रवा: शल:

Sanjaya thưa: Droṇa, Aśvatthāmā con của Droṇa, Kṛpa, Karṇa, Kṛtavarmā và Saubala (Śakuni), cùng với Bṛhadbala, vua xứ Madra là Śalya, Bhūri, Bhūriśravas và Śala—những dũng tướng ấy liền trút xuống Abhimanyu một trận mưa tên dữ dội, phủ kín chàng bằng cơn bão binh khí lớn lao.

Verse 6

पौरवो वृषसेनश्न विसृजन्त: शिताञ्छरान्‌ | सौभद्रंं शरवर्षण महता समवाकिरन्‌

Sañjaya nói: Paurava và Vṛṣasena, phóng ra những mũi tên sắc bén, trút xuống Saubhadra (Abhimanyu) một trận mưa tên lớn, phủ kín chàng hoàn toàn. Cảnh ấy làm nổi bật đạo lý nghiệt ngã của chiến tranh: một thiếu niên dũng mãnh đơn độc bị sức mạnh tập trung nghiền ép, gợi lên câu hỏi về công bằng và giới hạn của dharma kṣatriya giữa cơn tuyệt vọng nơi chiến địa.

Verse 7

सम्मोहयित्वा तमथ दुर्योधनममोचयन्‌ । आस्याद्‌ ग्रासमिवाक्षिप्तं ममृषे नार्जुनात्मज:

Sañjaya nói: Trước hết họ làm chàng choáng váng, rồi mới thả Duryodhana ra. Nhưng con trai của Arjuna không thể chịu nổi—như miếng ăn bị giật khỏi chính miệng mình—khi chiến lợi phẩm chàng vừa nắm được bỗng bị cướp khỏi tay. Khoảnh khắc ấy cho thấy giữa lửa chiến tranh, sự tự chế và mục đích chính nghĩa bị thử thách bởi cơn dâng của men thắng lợi và nỗi uất ức.

Verse 8

इस प्रकार उसे मोहित करके इन वीरोंने दुर्योधनको छुड़ा लिया। तब मानो मुँहसे ग्रास छिन गया हो, यह मानकर अर्जुनकुमार अभिमन्यु इसे सहन न कर सका ।।

Bị mê hoặc như thế, các dũng sĩ ấy đã giải thoát Duryodhana. Khi ấy, Abhimanyu—con trai Arjuna—không thể chịu nổi, như thể miếng ăn bị giật khỏi miệng. Rồi Saubhadra (Abhimanyu) trút xuống họ một cơn bão tên dữ dội, khiến những đại xa chiến—cùng cả ngựa và người đánh xe—phải quay lưng khỏi cuộc chiến; và khi đã chặn được họ, chàng gầm vang như sư tử. Trong khung đạo lý của đoạn này, tiếng gầm ấy vừa là nỗi phẫn nộ chính đáng trước việc cứu Duryodhana một cách bất công, vừa là quyết tâm kṣatriya giữ gìn danh dự, lấy dũng lực vô úy đáp lại bạo lực.

Verse 9

तस्य नादं ततः श्रुत्वा सिंहस्येवामिषैषिण: । नामृष्यन्त सुसंरब्धा: पुनद्रोणमुखा रथा:,मांस चाहनेवाले सिंहके समान अभिमन्युकी वह गर्जना सुनकर अत्यन्त क्रोधमें भरे हुए द्रोण आदि महारथी न सह सके

Sañjaya nói: Nghe tiếng gầm ấy, như sư tử khát mồi, các chiến xa dũng tướng—Drona đứng đầu—bừng bừng phẫn nộ dữ dội, không sao chịu nổi.

Verse 10

त एन॑ कोष्ठकीकृत्य रथवंशेन मारिष । व्यसृजन्निषुजालानि नानालिजड्रानि सड्घश:

Sañjaya nói: “Thưa ngài, vây chàng lại như nhốt trong một khoang, họ dùng hàng chiến xa làm bức rào, rồi đồng loạt phóng ra những lưới tên dày đặc, từng loạt nối tiếp, đủ mọi loại và mọi thế.”

Verse 11

आर्य! तब उन महारथियोंने रथसेनाद्वारा उसे कोष्ठमें आबद्ध-सा करके उसके ऊपर नाना प्रकारके चिह्नवाले समूह-के-समूह बाण बरसाने आरम्भ किये ।।

Sañjaya thưa: Ôi bậc cao quý! Khi ấy, các đại xa chiến binh kia dùng đội hình chiến xa vây chặt cháu ngài như nhốt trong một vòng rào kín, rồi bắt đầu trút xuống những loạt tên nối tiếp, mỗi mũi mang dấu hiệu khác nhau. Nhưng cháu ngài, dũng sĩ ấy, với những mũi tên sắc bén, đã chém đứt cả những đợt tên ngay giữa không trung, và trong cùng khoảnh khắc liền bắn trả làm chính các chiến binh ấy bị thương—một việc gần như kỳ diệu giữa lẽ tàn khốc của chiến trường.

Verse 12

ततस्ते कोपितास्तेन शरैराशीविषोपमै: । परिवत्र॒र्जिघांसन्त: सौभद्रमपराजितम्‌

Sañjaya thưa: Bị chàng làm cho phẫn nộ, các chiến binh ấy liền vây kín con trai của Subhadrā—người chưa từng bị khuất phục trong chiến trận—và dồn dập bắn những mũi tên ghê rợn như rắn độc, với ý định giết chàng.

Verse 13

समुद्रमिव पर्यस्तं त्वदीयं तं बलार्णवम्‌ | दधारैको<<र्जुनिर्बाणैवेलेव भरतर्षभ

Sañjaya thưa: “Hỡi tráng sĩ bậc nhất trong dòng Bharata, đạo quân mênh mông như biển cả của ngài—dẫu cuộn dâng và tràn rộng như đại dương—đã bị một mình Arjuna chặn lại bằng mưa tên của chàng, như bờ bãi kìm giữ biển khơi.”

Verse 14

भरतश्रेष्ठ! उस समय जैसे सब ओरसे उछलते हुए समुद्रको तटभूमि रोक लेती है, उसी प्रकार आपके सैन्य-सागरको एकमात्र अर्जुनकुमारने आगे बढ़नेसे रोक दिया ।।

Sañjaya thưa: Hỡi bậc ưu tú của dòng Bharata, khi ấy—như bờ bãi giữ lại biển cả đang dâng trào bốn phía—một mình Arjuna đã chặn đứng “biển quân” của ngài, không cho tiến lên. Và giữa các dũng sĩ hai phe đang giáng đòn vào nhau trong cơn cuồng nộ chiến trận—cả Abhimanyu lẫn kẻ thù của chàng—không một ai quay mặt rời khỏi cuộc chiến.

Verse 15

तस्मिंस्तु घोरे संग्रामे वर्तमाने भयंकरे । दुःसहो नवभिर्बाणैरभिमन्युमविध्यत

Sañjaya thưa: Khi trận chiến ghê gớm và kinh hoàng ấy vẫn đang cuộn xoáy, Duḥsaha đã bắn trúng Abhimanyu bằng chín mũi tên.

Verse 16

दुःशासनो द्वादशभि: कृप: शारद्वतस्त्रिभि: | द्रोणस्तु सप्तदशभि: शरैराशीविषोपमै:

Sañjaya nói: Duḥśāsana trúng mười hai mũi tên; Kṛpa Śāradvata trúng ba; còn Droṇa trúng mười bảy mũi—độc liệt như rắn độc trong sức sát thương.

Verse 17

इस प्रकार वह भयंकर एवं घोर संग्राम चल रहा था। उसमें आपके पुत्र दुःसहने नौ, दुःशासनने बारह, शरद्वानके पुत्र कृपाचार्यने तीन और द्रोणाचार्यने विषधर सर्पके समान भयंकर सत्रह बाणोंसे अभिमन्युको बींध डाला ।।

Sañjaya nói: Thế là trận chiến ghê rợn và dữ dội ấy vẫn cuộn trào. Trong đó, Duḥsaha bắn Abhimanyu chín mũi tên; Duḥśāsana mười hai; Kṛpa—con của Śaradvat—ba; còn Droṇa đâm xuyên chàng bằng mười bảy mũi tên đáng sợ, như rắn độc. Cũng vậy, Viviṁśati làm chàng bị thương bằng bảy mươi mũi; Kṛtavarmā bảy; Bṛhadbala tám; Aśvatthāmā bảy; Bhūriśravas ba; Śalya, vua xứ Madra, sáu; Śakuni hai; và vua Duryodhana ba mũi tên—tất cả cùng dồn đánh khiến Abhimanyu trọng thương.

Verse 18

भूरिश्रवास्त्रिभिर्बाणि्मद्रेश: षड्भिराशुगै: । द्वाभ्यां शराभ्यां शकुनिस्त्रिभि्दुर्योधनो नृप:

Sañjaya nói: Bhūriśravas bắn (Abhimanyu) ba mũi tên; Śalya, vua xứ Madra, bắn sáu mũi tên nhanh; Śakuni bắn hai; và vua Duryodhana bắn ba. Thế là giữa vòng vây chiến trận, nhiều chiến tướng Kaurava kỳ cựu cùng hợp lực làm Abhimanyu bị thương.

Verse 19

सतुतान्‌ प्रतिविव्याध त्रिभिस्त्रिभिरजिद्ागै: । नृत्यन्निव महाराज चापहस्त: प्रतापवान्‌

Sañjaya nói: Tâu Đại vương, dũng tướng Abhimanyu tay cầm cung, xoay chuyển khắp bốn phía như đang múa, và bắn mỗi người ba mũi tên—nhanh và chuẩn—khiến họ bị thương giữa vòng chiến trận.

Verse 20

ततो$भिमन्यु: संक्रुद्धस्त्रास्यमानस्तवात्मजै: । विदर्शयन्‌ वै सुमहच्छिक्षौरसकृतं बलम्‌

Sañjaya nói: Rồi Abhimanyu, nổi giận vì bị các con của ngài truy bức, đã phô bày sức mạnh vô cùng lớn—sức mạnh sinh từ rèn luyện kỷ luật và từ dòng dõi cao quý—vững vàng đứng trụ giữa vòng vây chiến trận.

Verse 21

तब आपके सभी पुत्रोंने मिलकर अभिमन्युको त्रास देना आरम्भ किया, फिर तो वह क्रोधसे जल उठा और अपनी अस्त्र-शिक्षा तथा हृदयका महान्‌ बल दिखाने लगा ।।

Sañjaya nói: Rồi tất cả các con trai của ngài cùng nhau bắt đầu quấy nhiễu Abhimanyu. Bị khơi dậy cơn thịnh nộ, chàng bừng cháy như lửa và phô bày cả sự tinh thông binh khí lẫn sức mạnh lớn lao của trái tim. Nhanh như Garuḍa và như gió, chàng xông lên, và trong thế gấp gáp đã chặn đứng đà xung kích của hoàng tử Aśmaka (người thừa tự của Aśmaka).

Verse 22

तस्याभिमन्युर्दशभिह्यान्‌ सूतं ध्वजं शरै:

Sañjaya nói: Abhimanyu liền bắn mười mũi tên, trúng cả người đánh xe của đối phương lẫn cờ hiệu trên chiến xa; một đòn chớp nhoáng nhằm làm kẻ địch chao đảo và phá rối sự điều khiển chiến xa giữa cơn hỗn chiến.

Verse 23

ततस्तस्मिन्‌ हते वीरे सौभद्रेणाश्मकेश्वरे

Sañjaya nói: Rồi khi vị chúa tể anh hùng của Aśmaka bị Saubhadra giết, cục diện trận chiến đổi khác dưới sức nặng của cú ngã quyết định ấy.

Verse 24

संचचाल बलं॑ सर्व पलायनपरायणम्‌ । सुभद्राकुमार अभिमन्युके द्वारा वीर अश्मक-राजकुमारके मारे जानेपर सारी सेना विचलित हो भागने लगी ।। तत:ः कर्ण: कृपो द्रोणो द्रौणिगान्धारराट्शल:

Sañjaya nói: Toàn quân dao động, lòng đã ngả về đường tháo chạy. Khi Abhimanyu, con của Subhadrā, giết hoàng tử anh hùng của Aśmaka, cả đạo quân chấn động và bắt đầu tan chạy. Bấy giờ Karṇa, Kṛpa, Droṇa, con của Droṇa (Aśvatthāmā), vua Gāndhāra và Śalya tiến ra.

Verse 25

शल्यो भूरिश्रवा: क्राथ: सोमदत्तो विविंशति: । वृषसेन: सुषेणश्च कुण्डभेदी प्रतर्दन:

Sañjaya nói: Śalya, Bhūriśravā, Krātha, Somadatta, Viviṁśati, Vṛṣasena, Suṣeṇa, Kuṇḍabhedī và Pratardana—những chiến binh ấy có mặt giữa hàng ngũ giao tranh, được xướng danh như các nhân vật nổi bật trong trận chiến đang mở rộng.

Verse 26

वृन्दारको ललित्थश्न प्रबाहुर्दीर्धलोचन: । दुर्योधनश्व संक्रुद्ध: शरवर्षरवाकिरन्‌

Sañjaya nói: Vṛndāraka, Lalitthaś và Prabāhu mắt dài—cùng với Duryodhana đang bừng bừng phẫn nộ—đã làm đầy chiến địa bằng tiếng gầm của một trận mưa tên.

Verse 27

तदनन्तर कर्ण, कृपाचार्य, द्रोणाचार्य, अश्वत्थामा, गान्धारराज शकुनि, शल, शल्य, भूरिश्रवा, क्राथ, सोमदत्त, विविंशति, वृषसेन, सुषेण, कुण्डभेदी, प्रतर्दन, वृन्दारक, ललित्थ, प्रबाहु, दीर्घलोचन तथा अत्यन्त क्रोधमें भरे हुए दुर्योधनने अभिमन्युपर बाणोंकी वर्षा आरम्भ कर दी ।।

Sañjaya nói: Rồi sau đó Karṇa, Kṛpa, Droṇa, Aśvatthāmā, Śakuni—vua xứ Gāndhāra—cùng Śala, Śalya, Bhūriśravas, Krātha, Somadatta, Viviṁśati, Vṛṣasena, Suṣeṇa, Kuṇḍabhedī, Pratardana, Vṛndāraka, Lalittha, Prabāhu, Dīrghalocana—và Duryodhana đang sôi sục cơn giận tột cùng—đã trút một trận mưa tên xuống Abhimanyu. Bị các cung thủ đại tài ấy bắn trúng hết lần này đến lần khác, Abhimanyu—dẫu bị những chiến binh bất khả khuất phục vây đánh—vẫn cầm lên một mũi tên nhắm thẳng Karṇa, mũi tên có thể xuyên cả giáp lẫn thân.

Verse 28

तस्य भित्त्वा तनुत्राणं देहं निर्भिद्य चाशुग: । प्राविशद्‌ धरणीं वेगाद्‌ वल्मीकमिव पन्नग:

Sañjaya nói: Mũi tên lao vun vút ấy xuyên thủng giáp, xé toạc thân thể, rồi cắm phập xuống đất với sức mạnh dữ dội—như rắn trườn vào ụ mối.

Verse 29

स तेनातिप्रहारेण व्यथितो विद्वलजन्निव । संचचाल रणे कर्ण: क्षितिकम्पे यथाचल:

Sañjaya nói: Bị đòn đánh nặng nề ấy giáng trúng, Karṇa đau đớn và chao đảo như kẻ choáng váng. Trên chiến trường, chàng lảo đảo—như núi rung khi đất chuyển.

Verse 30

तथान्यैर्निशितैर्बाणै: सुषेणं दीर्घलोचनम्‌ । कुण्डभेदिं च संक्रुद्धस्त्रिभिस्त्रीनवधीद्‌ बली

Sañjaya nói: Rồi trong cơn giận dữ, Abhimanyu dũng mãnh dùng những mũi tên sắc như dao khác, bắn trúng và làm bị thương Suṣeṇa, Dīrghalocana và Kuṇḍabhedin—ba chiến binh—mỗi người một mũi.

Verse 31

कर्णस्तं पञ्चविंशत्या नाराचानां समार्पयत्‌ । अश्वत्थामा च विंशत्या कृतवर्मा च सप्तभि:,तब कर्णने पचीस, अश्व॒त्थामाने बीस तथा कृतवर्माने सात नाराचोंद्वारा अभिमन्युको गहरी चोट पहुँचायी

Sañjaya nói: Karṇa bắn trúng chàng bằng hai mươi lăm mũi tên nārāca; Aśvatthāmā bắn hai mươi; và Kṛtavarmā bắn bảy. Thế là, giữa sức ép ngùn ngụt của chiến trận, Abhimanyu bị nhiều dũng tướng đồng loạt vây đánh—một hình ảnh phũ phàng về đà tàn khốc của chiến tranh, nơi tài nghệ bị thử thách không phải trong cuộc đấu cân xứng, mà giữa bạo lực phối hợp, áp đảo.

Verse 32

स शराचितसर्वाड्ि: क्रुद्ध: शक्रात्मजात्मज: । विचरन्‌ ददृशे सैन्ये पाशहस्त इवान्तक:

Sañjaya nói: Abhimanyu—cháu của con trai Indra (Arjuna)—toàn thân cắm dày mũi tên, lửa giận bừng bừng, được thấy đang lướt qua giữa quân địch như Antaka, chính Thần Chết, tay cầm thòng lọng. Câu kệ nêu bật ý chí dữ dội của một chiến binh giữa đau đớn, đồng thời báo trước gánh nặng đạo lý u ám của việc tàn sát trong cuộc chiến nơi dharma đang bị bức bách.

Verse 33

शल्यं च शरवर्षेण समीपस्थमवाकिरत्‌ | उदक्रोशन्महाबाहुस्तव सैन्यानि भीषयन्‌

Sañjaya nói: Thấy vua Śalya đứng ngay gần đó, dũng sĩ tay mạnh liền trút xuống ông một trận mưa tên. Chàng gầm vang, gieo kinh hãi vào quân của ngài, làm lung lay ý chí họ giữa sức ép ngùn ngụt của chiến trường.

Verse 34

ततः स विद्धो<स्त्रविदा मर्मभिद्धिरजिदह्ागै: | शल्यो राजन्‌ रथोपस्थे निषसाद मुमोह च

Sañjaya nói: Rồi vua Śalya, hỡi Đại vương, bị trúng những mũi tên xuyên phá huyệt yếu do bậc tinh thông binh khí bắn ra—nhanh như rắn—liền gục xuống ghế xe chiến và ngất lịm. Cảnh ấy cho thấy giữa hỗn loạn chiến tranh, ngay cả danh tướng cũng trở nên bất lực khi những điểm yếu sinh tử của thân thể bị nhắm trúng bằng tay nghề điêu luyện.

Verse 35

तं हि दृष्टवा तथा विद्ध॑ सौभद्रेण यशस्विना । सम्प्राद्रवच्चमू: सर्वा भारद्वाजस्य पश्यत:

Sañjaya nói: Thấy Śalya bị đánh trúng như thế bởi người con lẫy lừng của Subhadrā, toàn quân liền tan vỡ và hoảng loạn bỏ chạy khỏi chiến địa—ngay trước mắt con trai Bhāradvāja (Droṇācārya). Cảnh ấy cho thấy trong chiến tranh, sự gục ngã hay nỗi sợ của một dũng tướng danh tiếng có thể tức khắc làm sụp đổ tinh thần và kỷ luật tập thể, bất kể quân số đông đến đâu.

Verse 36

इस प्रकार श्रीमह्ाभारत द्रोणपर्वके अन्तर्गत अभिमनन्‍्युवधपर्वमें आभिमन्युका पराक्रमविषयक छत्तीसवाँ अध्याय पूरा हुआ

Sañjaya nói: Thấy Abhimanyu, bậc đại dũng tay dài, bị phủ kín bởi những mũi tên có lông vũ bằng vàng, quân của ngài liền tan vỡ và bỏ chạy tứ phía—như bầy nai hoảng loạn khi bị sư tử vồ.

Verse 37

स तु रणयशसाभिपूज्यमान: पितृसुरचारणसिद्धयक्षसंघै: । अवनितलगतैश्व भूतसड्चै- रतिविबभौ हुतभुग्यथा<55ज्यसिक्त:

Sañjaya nói: Thế rồi Abhimanyu—được tôn vinh bởi danh tiếng chiến trận và được ca ngợi bởi chư thiên, các Pitṛ (linh hồn tổ tiên), Cāraṇa, Siddha, đoàn Yakṣa, cùng muôn loài cư ngụ trên mặt đất—rực sáng huy hoàng, như Thần Lửa bùng cháy khi được xức tưới bằng những dòng bơ tinh khiết (ghṛta).

Verse 213

विव्याध दशभिर्बाणैस्तिष्ठ तिछेति चाब्रवीत्‌ । इतनेमें ही अश्मकके पुत्रने सारथिके आदेशका पालन करनेवाले

Sañjaya nói: Hắn bắn trúng chàng mười mũi tên và hô lớn: “Đứng lại! Đứng lại!” Ngay lúc ấy, con trai vua Aśmaka—lao tới như gió, với những chiến mã thuần luyện nhanh như Garuḍa và cuồng phong, tuân lệnh người đánh xe—đã chặn đường Abhimanyu, làm chàng bị thương bởi mười mũi tên và thách chàng dừng bước.

Verse 226

बाहू धनु: शिरश्नोव्या स्मयमानो5 भ्यपातयत्‌ | तब अभिमन्युने मुसकराकर अश्मकपुत्रके घोड़ों, सारथि, ध्वज, भुजाओं, धनुष तथा मस्तकको भी दस बाणोंसे पृथ्वीपर काट गिराया

Sañjaya nói: Mỉm cười, chàng đánh gục cả tay, cung, và cả cái đầu. Rồi Abhimanyu, với tài nghệ mau lẹ và quyết liệt, dùng mười mũi tên chém ngã chiến mã của hoàng tử Aśmaka, người đánh xe, lá cờ, đôi tay, cây cung và cái đầu, quăng tất cả xuống đất.