Adhyaya 201

Verse 1

ऑपनआ कराता छा अकाल नवनवरत्याधिकशततमो< ध्याय: अश्वत्थामाके द्वारा नारायणास्त्रका प्रयोग

Sañjaya nói: Rồi sau đó, Aśvatthāman—con trai của Droṇa—bắt đầu cuộc tàn sát khủng khiếp quân địch. Như chính Thần Chết—được Thời Gian thúc đẩy vào lúc tận cùng một thời đại—hắn khởi sự sự hủy diệt các loài hữu tình.

Verse 2

ध्वजद्रुमं शस्त्रशुड्रंं हतनागमहाशिलम्‌ । अश्वकिम्पुरुषाकीर्ण शरासनलतावृतम्‌

Sañjaya nói: “Chiến địa hiện ra như một ngọn núi: cây cối của nó là cờ xí và tiêu kỳ, đỉnh núi là vũ khí, còn những tảng đá lớn là thân xác những voi trận đã ngã. Nó chật kín ngựa như bọn kimpuruṣa cư ngụ trên núi ấy, và bị phủ trùm bởi cung và dây cung như dây leo lan rộng.”

Verse 3

क्रव्यादपक्षिसंघुष्ट भूतयक्षगणाकुलम्‌ । निहत्य शात्रवान्‌ भल्लै: सोडचिनोदू देहपर्वतम्‌

Sañjaya nói: Giết các chiến binh đối địch bằng những mũi tên sắc, hắn chất lên một đống xác như núi. Gò ghê rợn ấy như sống dậy bởi tiếng kêu của loài chim ăn thịt, và như chật kín những đoàn bhūta và yakṣa.

Verse 4

ततो वेगेन महता विनद्य स नरर्षभ: । प्रतिज्ञां आ्रावयामास पुनरेव तवात्मजम्‌,नरश्रेष्ठ अश्वत्थामाने फिर बड़े वेगसे गर्जना करके आपके पुत्रको पुनः अपनी प्रतिज्ञा सुनायी

Sañjaya nói: Rồi sau đó, con người kiệt xuất ấy gầm vang, lao đi với tốc lực lớn, khiến con trai của ngài phải nghe lại lời thệ nguyện của hắn một lần nữa.

Verse 5

यस्माद्‌ युध्यन्तमाचार्य धर्मकञ्चुकमास्थित: । मुज्च शस्त्रमिति प्राह कुन्तीपुत्रो युधिष्ठिर:

Sañjaya nói: Thấy vị Đạo sư đang giao chiến mà vẫn khoác “áo giáp của dharma”, Yudhiṣṭhira—con trai Kuntī—cất tiếng gọi: “Hãy hạ vũ khí xuống!”

Verse 6

तस्मात्‌ सम्पश्यतस्तस्य द्रावयिष्यामि वाहिनीम्‌ । विद्राव्य सर्वान्‌ हन्तास्मि जाल्मं पाउ्चाल्यमेव तु

Sañjaya nói: “Vì vậy, ngay trước mắt hắn, ta sẽ khiến đạo quân của hắn tan tác bỏ chạy. Sau khi đánh tán loạn tất cả, ta sẽ giết riêng tên Pañcāla hèn hạ ấy.”

Verse 7

'धर्मका चोला पहने हुए कुन्तीपुत्र युधिष्ठिरने युद्धपरायण आचार्यसे “शस्त्र त्याग दीजिये” ऐसा कहा था और शस्त्र रखवा दिया; इसलिये मैं उसके देखते-देखते उनकी सारी सेनाको खदेड़ दूँगा और समस्त सैनिकोंको भगाकर उस नीच पांचालपुत्रको मार डालूँगा ।।

Sañjaya nói: “Bởi vì Yudhishthira, con của Kunti, khoác áo choàng chính nghĩa, đã bảo vị đạo sư ham chiến rằng: ‘Hãy buông vũ khí,’ và đã khiến ông đặt vũ khí xuống; nên—ngay trước mắt hắn—ta sẽ xua đuổi toàn bộ quân của họ. Ta sẽ làm cho mọi binh sĩ tháo chạy, và sau khi đã đánh tan họ, ta sẽ giết tên con trai Pañcāla hèn hạ ấy. Nếu chúng dám giao chiến với ta nơi chiến địa, ta sẽ giết hết thảy—đó là lời thề chân thật ta nói với ngươi. Vậy hãy quay lui quân ngươi.”

Verse 8

तच्छुत्वा तव पुत्रस्तु वाहिनी पर्यवर्तयत्‌ | सिंहनादेन महता व्यपोहा[ सुमहद्‌ भयम्‌,यह सुनकर आपके पुत्रने महान्‌ सिंहनादके द्वारा अपनी सेनाका भारी भय दूर करके फिर उसे लौटाया

Sañjaya nói: Nghe vậy, con trai của ngài liền chấn chỉnh quân ngũ và quay quân trở lại; với tiếng gầm sư tử vang dội, hắn xua tan nỗi kinh hoàng lớn đang bao trùm binh sĩ.

Verse 9

ततः समागमो राजन्‌ कुरुपाण्डवसेनयो: । पुनरेवाभवत्‌ तीव्र: पूर्णसागरयोरिव

Sañjaya nói: Rồi, tâu Đại vương, quân Kurus và quân Pāṇḍavas lại gặp nhau; và cuộc giao tranh lại trở nên dữ dội—như hai đại dương đầy ắp xô vào nhau.

Verse 10

राजन! फिर भरे हुए दो महासागरोंके समान कौरव-पाण्डव-सेनाओंमें घोर संग्राम आरम्भ हो गया ।।

Sañjaya nói: Tâu Đại vương, một trận chiến kinh hoàng lại bùng lên giữa quân Kaurava và quân Pāṇḍava, như hai đại dương lớn đầy ắp va vào nhau. Quân Kaurava, được con trai của Drona trấn an, trở nên vững vàng, tràn đầy phẫn nộ và khí thế xung trận. Còn phía Pāṇḍava và Pañcāla, vốn đã dữ dội, lại càng thêm ngông cuồng khi Drona bị giết.

Verse 11

तेषां परमहृष्टानां जयमात्मनि पश्यताम्‌ | संरब्धानां महावेग: प्रादुरासीद्‌ विशाम्पते,प्रजानाथ! वे अत्यन्त हर्षोत्फुल्ल होकर अपनी ही विजय देख रहे थे। रोषावेषमें भरे हुए उन सैनिकोंका महान्‌ वेग प्रकट हुआ

Sañjaya nói: “Khi họ hân hoan tột bậc, thấy chiến thắng như đã thuộc về mình, một làn sóng sức mạnh ghê gớm bùng dậy nơi những chiến binh đang bốc cháy vì phẫn nộ—hỡi chúa tể muôn dân, hỡi đấng hộ trì thần dân.”

Verse 12

यथा शिलोच्चये शैल: सागरे सागरो यथा । प्रतिहन्येत राजेन्द्र तथा55सन्‌ कुरुपाण्डवा:

Sañjaya nói: “Tâu đại vương, như núi này va núi kia trên mỏm đá, như biển này dâng trào gặp biển kia, quân Kurus và Pāṇḍavas cũng lao vào nhau như thế—một cuộc chạm trán ngang sức, mênh mông và không chịu lùi.”

Verse 13

तत: शड्खसहस्राणि भेरीणामयुतानि च । अवादयन्त संहृष्टा: कुरुपाण्डवसैनिका:,तदनन्तर हर्षमग्न हुए कौरव-पाण्डव-सैनिक सहस्रों शंख और हजारों रणभेरियाँ बजाने लगे

Sañjaya nói: “Rồi ngay sau đó, quân sĩ Kurus và Pāṇḍavas, lòng tràn hân hoan, đồng loạt thổi hàng ngàn tù và ốc và đánh hàng vạn trống trận, khiến chiến địa dậy tiếng vang rền.”

Verse 14

यथा निर्मथ्यमानस्य सागरस्य तु निःस्वनः । अभवत् तव सैन्यस्य सुमहानद्भुतोपम:,जैसे मथे जाते हुए समुद्रका महान्‌ शब्द सब ओर गूँज उठा था, उसी प्रकार आपकी सेनाका महान्‌ कोलाहल भी अद्भुत एवं अनुपम था

Sañjaya nói: “Như tiếng gầm mênh mang của biển cả khi bị khuấy đảo vang dội bốn phương, tiếng huyên náo khổng lồ từ quân đội của bệ hạ cũng kỳ vĩ, lạ lùng và không gì sánh được.”

Verse 15

प्रादुश्चक्रे ततो द्रौणिरस्त्रं नारायणं तदा । अभिसंधाय पाण्डूनां पञ्चालानां च वाहिनीम्‌

Sañjaya nói: “Rồi khi ấy, Drauṇi (Aśvatthāman) phô bày vũ khí Nārāyaṇa. Nhắm vào đạo quân Pāṇḍavas và Pāñcālas, hắn phóng nó đi—một thứ thần khí có thể gieo tai họa không phân biệt, biến chiến địa thành phép thử của sự tự chế và của dharma, chứ không chỉ là cuộc đọ sức thuần túy.”

Verse 16

प्रादुरासंस्ततो बाणा दीप्ताग्रा: खे सहस्रश: । पाण्डवान्‌ क्षपयिष्यन्तो दीप्तास्था: पन्नगा इव

Sañjaya nói: Rồi bỗng chốc, hàng ngàn mũi tên hiện ra giữa trời, đầu nhọn bừng cháy rực. Như những con rắn phun lửa, chúng lao tới, quyết diệt quân sĩ của Pāṇḍava—một điềm dữ của sức mạnh không thể cưỡng, bị phóng thích trong cơn cuồng loạn của chiến tranh.

Verse 17

0 ते दिश:ः खं च सैन्यं च समावृण्वन्‌ महाहवे । मुहूर्ताद्‌ भास्करस्येव लोके राजन्‌ गभस्तय:

Sañjaya nói: Trong trận đại chiến ấy, những mũi tên kia lan ra che phủ các phương, cả bầu trời và toàn quân—như, tâu Đại vương, chỉ trong khoảnh khắc, tia nắng mặt trời tràn khắp thế gian. Hình ảnh ấy cho thấy bạo lực của con người, một khi đã được thả ra, sẽ bành trướng nhanh chóng và áp đảo trên chiến địa.

Verse 18

तथापरे द्योतमाना ज्योतींषीवामलाम्बरे | प्रादुरासन्‌ महाराज कार्ष्णायसमया गुडा:

Sañjaya nói: “Rồi, tâu Đại vương, những hình dạng khác lại hiện ra—lóe sáng như sao trên bầu trời trong sạch—những khối tối, sắc như sắt, bỗng nhiên xuất hiện. Cảnh tượng ấy báo một bước ngoặt dữ, như thể chính thiên nhiên cũng phô bày điềm lạ giữa cơn bạo liệt của chiến tranh.”

Verse 19

महाराज! इसी प्रकार वहाँ निर्मल आकाशमें प्रकाशित होनेवाले ज्योतिर्मय ग्रह- नक्षत्रोंके समान काले लोहेके चलते हुए गोले भी प्रकट हो-होकर गिरने लगे ।।

Sañjaya nói: Tâu Đại vương, tại nơi ấy, như thể trên bầu trời trong vắt đang sáng lên những hành tinh và chòm sao rực rỡ, thì cũng vậy, những khối cầu sắt đen, tự chuyển động, cứ hiện ra rồi rơi xuống. Những śataghnī bốn bánh và hai bánh, vô số chùy, cùng bao đĩa chiến có vành gắn lưỡi—chói sáng như vòng mặt trời—đều đồng loạt hiện hình, báo hiệu sự gia tăng ghê rợn, gần như siêu phàm, của bạo lực nơi chiến địa.

Verse 20

शस्त्राकृतिभिराकीर्णमतीव पुरुषर्षभ । दृष्टवान्तरिक्षमाविग्ना: पाण्डुपाउ्चालसृज्जया:

Sañjaya nói: Hỡi bậc trượng phu, khi Pāṇḍava, Pāñcāla và Sṛñjaya thấy bầu trời như bị lấp kín bởi muôn hình dạng mang dáng dấp vũ khí, họ bàng hoàng lo sợ. Chính vòm trời như chất đầy binh khí là dấu hiệu của nỗi kinh hoàng đạo lý của chiến tranh—khi sợ hãi lan không chỉ trong quân ngũ mà khắp thế gian, như thể bạo lực đã trùm lên cả trật tự tự nhiên.

Verse 22

अभश्रत्थामाके द्वारा पाण्डव-सेनापर नारायणास्त्रका प्रयोग जनेश्वर! पाण्डव-महारथी जैसे-जैसे युद्ध करते थे, वैसे-ही-वैसे उस अस्त्रका वेग बढ़ता जाता था ।।

Sañjaya thưa: “Ôi bậc chúa tể loài người! Khi Aśvatthāmā phóng Nārāyaṇa-astra vào đại quân Pāṇḍava, sức xung kích của nó cứ tăng mãi, đúng theo mức độ mà các đại chiến xa Pāṇḍava vẫn tiếp tục giao chiến dữ dội. Bị Nārāyaṇa-astra ấy đánh trúng, binh sĩ trên chiến địa bị hành hạ tứ phía, như thể đang bị lửa thiêu đốt quanh mình.”

Verse 23

यथा यथा हायुध्यन्त पाण्डवानां महारथा: । तथा तथा तदस्त्र॑ वै व्यवर्धत जनाधिप

Sañjaya thưa: “Tâu đại vương, các đại chiến xa của Pāṇḍava càng giao chiến không ngừng thì uy lực của vũ khí ấy càng tăng. Như khi mùa đông đã qua, ngọn lửa bùng lên trong cái nóng thiêu rụi cỏ khô và bụi rậm, thì vũ khí ấy, ôi chúa thượng, cũng bắt đầu thiêu đốt đại quân Pāṇḍava.”

Verse 24

आपूर्यमाणेनास्त्रेण सैन्ये क्षीयति च प्रभो । जगाम परम॑ त्रासं धर्मपुत्रो युधिष्ठिर:

Sañjaya thưa: “Ôi chúa thượng, khi vũ khí ấy lan tràn khắp nơi và quân đội bị nó bào mòn, thì Yudhiṣṭhira—người con của Dharma—bị nỗi kinh hãi tột cùng chiếm lấy.”

Verse 25

द्रवमाणं तु तत्‌ सैन्यं दृष्टवा विगतचेतनम्‌ । मध्यस्थतां च पार्थस्य धर्मपुत्रो5ब्रवीदिदम्‌,उन्होंने अपनी उस सेनाको जब अचेत होकर भागती और दुन्तीपुत्र अर्जुनको तटस्थभावसे खड़ा देखा, तब इस प्रकार कहा--

Sañjaya thưa: Thấy quân mình hoảng loạn tháo chạy như mất trí, và nhận ra Pārtha (Arjuna), con của Pāṇḍu, đứng tách ra với vẻ dửng dưng trung lập, Dharmaputra (Yudhiṣṭhira) liền nói những lời sau đây.

Verse 26

धृष्टद्युम्न पलायस्व सह पाज्चालसेनया । सात्यके त्वं च गच्छस्व वृष्ण्यन्धकवृतों गृहान्‌

Sañjaya thưa: “Dhṛṣṭadyumna, hãy lập tức rút lui—hãy chạy cùng quân Pāñcāla. Còn ngươi nữa, Sātyaki, hãy trở về nhà, có các dũng sĩ dòng Vṛṣṇi và Andhaka hộ tống.”

Verse 27

वासुदेवो5पि धर्मात्मा करिष्यत्यात्मन: क्षमम्‌ | श्रेयो हपदिशत्येष लोकस्य किमुतात्मन:

Sañjaya nói: “Vāsudeva cũng là bậc có tâm chính trực; Ngài sẽ làm điều thích đáng cho chính mình. Ngài chỉ dạy cả thế gian điều lợi ích chân thật—lẽ nào Ngài lại không tự bảo toàn điều thiện lành cho mình?”

Verse 28

संग्रामस्तु न कर्तव्य: सर्वसैन्यान्‌ ब्रवीमि व: । अहं हि सह सोदर्य: प्रवेक्ष्य हव्यवाहनम्‌,“मैं तुम सभी सैनिकोंसे कह रहा हूँ, कोई भी युद्ध न करे। अब मैं भाइयोंके साथ अग्निमें प्रवेश कर जाऊँगा

Sañjaya nói: “Không nên giao chiến. Ta nói điều ấy với toàn quân. Còn ta, cùng các huynh đệ của ta, sẽ bước vào lửa.”

Verse 29

भीष्पद्रोणार्णवं तीर्त्वा संग्रामे भीरुदुस्तरे । विमज्जिष्यामि सलिले सगणो द्रौणिगोष्पदे

Sañjaya nói: “Trong trận chiến này—nơi kẻ nhút nhát khó lòng vượt qua—ta đã vượt khỏi đại dương mang tên Bhīṣma và Droṇa; rồi ta sẽ cùng những kẻ theo ta chìm xuống vũng nước chỉ như dấu móng bò, ấy là Aśvatthāmā.”

Verse 30

काम: सम्पद्यतामस्य बी भत्सोराशु मां प्रति । कल्याणवृत्तिराचार्यो मया युधि निपातित:

Sañjaya nói: “Nguyện cho điều ước của Bībhatsu (Arjuna) đối với ta sớm được thành: bởi chính ta đã đánh ngã vị Đạo sư cao quý trong chiến trận.”

Verse 31

“अर्जुनकी मेरे प्रति जो शुभ कामना है, वह शीघ्र पूरी हो जानी चाहिये; क्योंकि सदा अपने कल्याणमें संलग्न रहनेवाले आचार्यको मैंने युद्धमें मरवा दिया है ।।

Sañjaya nói: “Nguyện cho thiện ý của Arjuna đối với ta sớm được toại thành; vì chính ta đã khiến vị Đạo sư—kẻ luôn chăm lo điều mình cho là lợi lạc—phải chết trong chiến trận. Quả vậy, người con trai trẻ của Subhadrā, còn non nớt việc binh, đã bị nhiều chiến xa dũng mãnh mà tàn bạo đánh gục, và chẳng ai che chở cho chàng.”

Verse 32

येनाविन्लुवता प्रश्न॑ तथा कृष्णा सभां गता । उपेक्षिता सपुत्रेण दासभावं नियच्छती

Sañjaya nói: Khi Draupadī (Kṛṣṇā) bị lôi vào đại sảnh triều đình, câu hỏi của nàng bị bỏ mặc không lời đáp; và bởi kẻ ấy—cùng với con trai hắn—nàng bị đối đãi bằng sự khinh miệt. Ngay lúc đó, vị vương hậu bất lực ấy đang gắng sức ngăn chặn thân phận nô lệ mà người ta toan áp đặt lên nàng.

Verse 33

(रक्षणे च महान्‌ यत्न: सैन्धवस्य कृतो युधि । अर्जुनस्य विघातार्थ प्रतिज्ञा येन रक्षिता ।।

Sañjaya nói: Trong chiến trận, kẻ ấy đã dốc sức lớn để bảo hộ vua xứ Sindhu (Jayadratha), và nhờ vậy giữ trọn lời thệ nguyện nhắm đến việc đưa Arjuna đến chỗ diệt vong. Khi chúng ta, khát khao chiến thắng, muốn tiến lên, hắn chặn chúng ta ngay nơi cửa ngõ của trận đồ và còn cản cả đại quân của chúng ta đang gắng hết sức xông vào bên trong. Và khi ngựa của Arjuna đã mỏi lả, còn con trai Dhṛtarāṣṭra (Duryodhana), nung nấu ý định giết Arjuna, lao vào tấn công, hắn đã che chở bằng áo giáp—vừa để bảo toàn Duryodhana, vừa để đảm bảo Jayadratha được an toàn.

Verse 34

येन ब्रह्मास्त्रविदुषा पज्चाला: सत्यजिन्मुखा: । कुर्वाणा मज्जये यत्नं समूला विनिपातिता:

Sañjaya nói: Bởi kẻ ấy—người tinh thông Brahmāstra—các dũng sĩ Pāñcāla do Satyajit đứng đầu, đang gắng sức đem lại chiến thắng cho ta, đã bị đánh gục và diệt tận đến gốc rễ.

Verse 35

येन प्रव्राज्यमानाश्न राज्याद्‌ वयमधर्मतः । निवार्यमाणा नु वयं नानुयातास्तदेषिण:

Sañjaya nói: “Bởi ai mà chúng ta đã bị đuổi khỏi vương quốc một cách phi nghĩa; và dẫu bị ngăn cản, chẳng phải chúng ta vẫn cứ theo đuổi—tìm cho được chính kết cục ấy sao?”

Verse 36

“जब कौरव अधर्मपूर्वक हमें राज्यसे निर्वासित कर रहे थे, तब जिन्होंने हमें रोकने (शान्त करने)-की ही चेष्टा की थी; किंतु उनका हित चाहनेवाले हमलोगोंका उस समय उन्होंने साथ नहीं दिया था ।।

Sañjaya nói: “Khi các Kaurava dùng đường lối phi nghĩa để đày chúng ta khỏi vương quốc, có kẻ chỉ cố ngăn lại và dàn hòa; nhưng dẫu chúng ta mong điều lợi cho họ, họ đã không đứng về phía chúng ta khi ấy. Nay Drona—người từng dành cho chúng ta tình bằng hữu cao cả và lòng thương mến sâu dày—đã bị giết; vì ông, ta cũng sẽ đi vào cái chết, cùng với thân tộc của mình.”

Verse 37

एवं ब्रुवति कौन्तेये दाशा्हस्त्वरितस्तत: । निवार्य सैन्यं बाहुभ्यामिदं वचनमब्रवीत्‌

Sañjaya nói: Khi con trai của Kuntī (Yudhiṣṭhira) đang nói như vậy, Kṛṣṇa—bậc hành động mau lẹ, niềm vinh quang của dòng Dāśārha—lập tức dùng cả hai tay ra hiệu chặn đứng toàn quân, rồi cất lời như sau.

Verse 38

शीघ्र॑ न्‍्यस्यत शस्त्राणि वाहेभ्यश्षावरोहत । एष योगोऊत्र विहित: प्रतिषेधे महात्मना

Sañjaya nói: “Hãy mau đặt vũ khí xuống, xuống khỏi thú cưỡi và xe chiến. Đây là lẽ phải được định ra tại đây—một mệnh lệnh do bậc đại tâm ban bố—nhằm kiềm chế và làm dịu cuộc đối đầu.”

Verse 39

'योद्धाओ! अपने अस्त्र-शस्त्र शीघ्र नीचे डाल दो और सवारियोंसे उतर जाओ। परमात्मा नारायणने इस अस्त्रके निवारणके लिये यही उपाय निश्चित किया है ।।

Sañjaya nói: “Hỡi các chiến sĩ, hãy mau quăng vũ khí xuống và xuống khỏi thú cưỡi. Chính Thượng Đế Nārāyaṇa đã định liệu phương cách này để hóa giải mũi tên thần. Tất cả các ngươi, hãy xuống khỏi voi, ngựa và chiến xa, bước lên mặt đất. Như vậy, khi đứng trên đất trong tay không vũ khí, thứ vũ khí ấy sẽ không thể đánh trúng các ngươi.”

Verse 40

यथा यथा हि युध्यन्ते योधा ह्ास्त्रमिदं प्रति । तथा तथा भवन्‍्त्येते कौरवा बलवत्तरा:,“हमारे योद्धा जैसे-जैसे इस अस्त्रके विरुद्ध युद्ध करते हैं, वैसे-ही-वैसे ये कौरव अत्यन्त प्रबल होते जा रहे हैं!

Sañjaya nói: “Càng khi các chiến binh của ta giao chiến chống lại vũ khí ấy hết lần này đến lần khác, thì bọn Kaurava kia lại càng trở nên mạnh mẽ hơn.”

Verse 41

निक्षेप्स्यन्ति च शस्त्राणि वाहनेभ्यो5वरुहाू ये । (ये5ज्जलिं कुर्वते वीरा नमन्ति च विवाहना: ।) तान्नैतदस्त्रं संग्रामे निहनिष्यति मानवान्‌

Sañjaya nói: “Những ai xuống khỏi xe, đặt vũ khí xuống; và những dũng sĩ nào đứng không thú cưỡi, chắp tay cung kính và cúi đầu—thì trên chiến địa, vũ khí ấy sẽ không giết hại họ.”

Verse 42

ये त्वेतत्प्रतियोत्स्यन्ति मनसापीह केचन । निहनिष्यति तान्‌ सर्वान्‌ रसातलगतानपि,“जो कोई मनसे भी इस अस्त्रका सामना करेंगे, वे रसातलमें चले गये हों तो भी यह अस्त्र वहाँ पहुँचकर उन सबको मार डालेगा”

Sañjaya nói: “Nhưng bất cứ ai ở đây, dù chỉ trong ý nghĩ, dám toan chống lại vũ khí này—phi tiễn thần lực ấy sẽ vươn tới và giết sạch họ, cho dù họ đã rơi xuống Rasātala.”

Verse 43

ते वचस्तस्य तच्छुत्वा वासुदेवस्य भारत । ईषु: सर्वे समुत्स्रष्ठं मनोभि: करणेन च,भारत! भगवान्‌ वासुदेवका यह वचन सुनकर सब योद्धाओंने अन्यान्य इन्द्रियों तथा मनसे भी अस्त्रको त्याग देनेका विचार कर लिया

Sañjaya nói: Hỡi Bhārata, nghe những lời ấy của Vāsudeva, tất cả các chiến binh đều quyết định buông bỏ vũ khí—từ bỏ bạo lực không chỉ bằng hành động thân xác, mà còn bằng các giác quan và cả trong tâm.

Verse 44

तत उत्स्रष्टकामांस्तानस्त्राण्यालक्ष्य पाण्डव: | भीमसेनोडब्रवीद्‌ राजन्निदं संहर्षयन्‌ वच:

Thấy họ sắp sửa buông bỏ vũ khí, Pāṇḍava Bhīmasena, tâu Đại vương, đã cất lời để khích lệ tinh thần họ—khuấy dậy niềm hăng hái và dũng khí như sau:

Verse 45

न कथंचन शस्त्राणि मोक्तव्यानीह केनचित्‌ । अहमावारयिष्यामि द्रोणपुत्रास्त्रमाशुगै:

Sañjaya nói: “Trong bất cứ hoàn cảnh nào, không một chiến binh nào ở đây được phép buông vũ khí. Ta sẽ dùng những mũi tên bay nhanh của ta để chế ngự astrā của con trai Droṇa.”

Verse 46

गदयाप्यनया गुर्व्या हेमविग्रहया रणे । कालवत्‌ प्रहरिष्यामि द्रौणेरस्त्र विशातयन्‌,“इस सुवर्णमयी भारी गदासे रणभूमिमें द्रोणपुत्रके अस्त्रोंको चूर-चूर करनेके लिये मैं कालके समान प्रहार करूँगा

Sañjaya nói: “Ngay cả với cây chùy nặng nề, thân vàng này giữa chiến địa, ta sẽ giáng xuống như Thần Chết, nghiền nát vũ khí của Drauṇeya (con trai Droṇa).”

Verse 47

नहि मे विक्रमे तुल्य: कश्चिदस्ति पुमानिह | यथैव सवितुस्तुल्यं ज्योतिरन्यन्न विद्यते

Sañjaya nói: “Trong cõi đời này, không có người đàn ông nào sánh bằng ta về dũng lực. Cũng như không có thiên thể rực sáng nào sánh được với Mặt Trời, thì cũng không ai sánh nổi khí phách của ta.”

Verse 48

पश्यतेमौ हि मे बाहू नागराजकरोपमौ | समर्थो पर्वतस्यापि शैशिरस्य निपातने,“गजराजके शुण्डोंके समान मोटी मेरी इन भुजाओंको देखो तो सही, ये हिमालयपर्वतको भी धराशायी करनेमें समर्थ हैं

Sañjaya nói: “Hãy nhìn hai cánh tay của ta—dày chắc, mạnh mẽ như cánh tay của Long vương. Chúng đủ sức quật đổ cả một ngọn núi, dù giữa mùa đông giá lạnh.”

Verse 49

नागायुतसमप्राणो हाहमेको नरेष्विह । शक्रो यथाप्रतिद्वन्द्ो दिवि देवेषु विश्रुतः

“Giữa loài người nơi đây, chỉ riêng ta mang sức mạnh ngang mười ngàn voi. Cũng như trên cõi trời, giữa chư thiên, chỉ có Indra (Śakra) là bậc lừng danh không có đối thủ.”

Verse 50

अद्य पश्यत मे वीर्य बाह्दो: पीनांसयोर्युधि । ज्वलमानस्य दीप्तस्य द्रौणेरस्त्रस्य वारणे

Sañjaya nói: “Hôm nay, giữa chiến địa, hãy nhìn sức mạnh của đôi tay ta—vai rộng, lực dày—xem chúng ngăn chặn được thế nào vũ khí bừng cháy, rực sáng của Aśvatthāman, con trai Droṇa.”

Verse 51

यदि नारायणास्त्रस्य प्रतियोद्धा न विद्यते । अद्यैतत्‌ प्रतियोत्स्यामि पश्यत्सु कुरुपाण्डुषु

Sañjaya nói: “Nếu cho đến nay chưa có chiến binh nào đứng vững trước Nārāyaṇāstra, thì hôm nay—ngay trước mắt cả Kurus lẫn Pāṇḍavas—ta sẽ đối mặt với nó.”

Verse 52

अर्जुनार्जुन बीभत्सो न न्यस्यं गाण्डिवं त्वया । शशाड्कस्येव ते पड़को नैर्मल्यं पातयिष्यति

Sañjaya nói: “Arjuna—Arjuna! Ôi Bībhatsa! Chớ để cây cung Gāṇḍīva rơi khỏi tay ngươi. Nếu ngươi đặt nó xuống, một vết nhơ sẽ bám lấy ngươi như vết sạm trên vầng trăng, và vết nhơ ấy sẽ làm sụp đổ sự trong sạch—đức liêm chính và danh dự chiến sĩ mà ngươi đã khó nhọc giữ gìn.”

Verse 53

अजुन उवाच भीम नारायणास्त्रे मे गोषु च ब्राह्मणेषु च । एतेषु गाण्डिवं न्यस्यमेतद्धि व्रतमुत्तमम्‌

Arjuna nói: “Anh Bhīma, khi vũ khí Nārāyaṇa được tung ra—và trước mặt bò cùng các brāhmaṇa—ta sẽ hạ cây cung Gāṇḍīva xuống. Ấy chính là lời thệ nguyện cao nhất của ta.”

Verse 54

एवमुक्तस्ततो भीमो द्रोणपुत्रमरिंदमम्‌ । अभ्ययान्मेघघोषेण रथेनादित्यवर्चसा

Được nói như thế, Bhīma liền tiến lên đối mặt con trai của Droṇa, kẻ khuất phục quân thù. Một mình, chàng thúc cỗ chiến xa gầm như mây sấm, rực rỡ như mặt trời—lấy hành động tức khắc và quyết liệt đáp lại lời Arjuna giữa những đòi hỏi nghiêm khắc của chiến tranh chính nghĩa.

Verse 55

(कम्पयन्‌ मेदिनीं सर्वा त्रासयंश्व॒ चमूं तव । शड्खशब्दं महत्‌ कृत्वा भुजशब्दं च पाण्डव: ।।

Bhīma, con trai Pāṇḍu, thổi tù và vang dội và vỗ tay vào cánh tay mình rền như sấm, khiến cả mặt đất rung chuyển và gieo kinh hãi vào quân đội của ngươi. Nghe tiếng tù và ấy và tiếng vỗ tay rền vang, quân sĩ của ngươi liền vây kín chàng bốn phía và trút xuống mưa tên. Nhưng Bhīma, con của Kuntī—nhanh như chớp trong bước tiến và mau lẹ trong dũng lực—đã áp sát kẻ thù chỉ trong một cái chớp mắt, rồi giăng ra một lưới tên dày đặc phủ trùm lên hắn.

Verse 56

ततो द्रौणि: प्रहस्यैनं द्रवन्तमभिभाष्य च । अवाकिर्त प्रदीप्ताग्रै: शरैस्तैरभिमन्त्रितै:

Rồi Droṇi (Aśvatthāmā) bật cười, vừa nói với Bhīma đang lao tới vừa trút xuống chàng những mũi tên đã được chú nguyện, đầu tên rực cháy—những mũi tên mang uy lực của Nārāyaṇāstra.

Verse 57

पन्नगैरिव दीप्तास्यैर्वमद्धिज्वलनं रणे | अवकीर्णो5भवत्‌ पार्थ: स्फुलिज्जैरिव काउ्चनै:

Trên chiến địa, những mũi tên—tựa rắn há miệng rực lửa—dường như phun ra ngọn hỏa. Pārtha (Arjuna) bị chúng phủ kín, như thể mưa tàn lửa vàng đang trút xuống thân mình—vừa gieo kinh hãi, vừa phô bày sức ép không ngơi của cuộc chiến vì chính nghĩa.

Verse 58

तस्य रूपमभूद्‌ राजन्‌ भीमसेनस्य संयुगे । खटद्योतैरावृतस्येव पर्वतस्य दिनक्षये,राजन्‌! उस समय युद्धस्थलमें भीमसेनका रूप संध्याके समय जुगुनुओंसे भरे हुए पर्वतके समान प्रतीत हो रहा था

Tâu Đại vương, trong trận ấy, dung mạo Bhīmasena tựa ngọn núi lúc tàn ngày, như bị phủ bởi đàn đom đóm dày đặc—một hình ảnh làm tăng vẻ uy nghi của khí lực chiến binh và bầu không khí hoàng hôn ominous trên chiến địa.

Verse 59

तदस्त्रं द्रोणपुत्रस्य तस्मिन्‌ प्रतिसमस्यति । अवर्धत महाराज यथाग्निरनिलोद्धत:

Tâu Đại vương, khi vũ khí của con trai Droṇa bị đối lại bằng loạt tên phản kích, nó chẳng hề lắng xuống; trái lại càng phình lớn uy lực—như lửa được gió quạt càng bùng dữ. Cảnh ấy gợi một đạo lý nghiệt ngã của chiến tranh: lấy vũ khí chọi vũ khí có thể khuếch đại hủy diệt, chứ không phải kiềm chế nó.

Verse 60

विवर्धमानमालक्ष्य तदस्त्रं भीमविक्रमम्‌ | पाण्डुसैन्यमृते भीम॑ सुमहद्‌ भयमाविशत्‌,उस अस्त्रको बढ़ते देख भयंकर पराक्रमी भीमसेनको छोड़कर शेष सारी पाण्डव- सेनापर महान्‌ भय छा गया

Thấy vũ khí ghê gớm ấy càng lúc càng tăng uy lực, một nỗi kinh hoàng lớn trùm lên quân Pāṇḍava—trừ Bhīma, người có dũng lực dữ dội vẫn không hề nao núng.

Verse 61

ततः शस्त्राणि ते सर्वे समुत्सूज्य महीतले । अवारोहन रथेभ्यश्न हस्त्यश्रेभ्यश्व सर्वश:,तब वे समस्त सैनिक अपने अस्त्र-शस्त्रोंकोी धरतीपर डालकर रथ, हाथी और घोड़े आदि सभी वाहनोंसे उतर गये

Rồi tất cả các chiến binh ấy ném vũ khí xuống đất và đồng loạt xuống khỏi mọi cỗ xe—rời chiến xa, voi chiến và ngựa chiến.

Verse 62

तेषु निक्षिप्तशस्त्रेषु वाहनेभ्यश्ष्युतेषु च तदस्त्रवीर्य विपुलं भीममूर्धन्यथापतत्‌,उनके हथियार डाल देने और वाहनोंसे उतर जानेपर उस अस्त्रकी विशाल शक्ति केवल भीमसेनके माथेपर आ पड़ी

Khi các chiến binh ấy đã vứt bỏ vũ khí và bước xuống khỏi chiến xa, sức mạnh mênh mông của thứ astra kia vẫn giáng thẳng lên đỉnh đầu Bhīmasena—cho thấy rằng một khi đã phóng ra, uy lực của vũ khí sẽ đánh trúng với sự tất yếu không khoan nhượng giữa cơn hỗn loạn của chiến trường.

Verse 63

हाहाकृतानि भूतानि पाण्डवाश्न विशेषतः । भीमसेनमपश्यन्त तेजसा संवृतं तथा,तब सभी प्राणी विशेषत: पाण्डव हाहाकार कर उठे। उन्होंने देखा, भीमसेन उस अस्त्रके तेजसे आच्छादित हो गये हैं

Bấy giờ muôn loài—đặc biệt là các Pāṇḍava—đều bật tiếng kêu kinh hãi. Họ thấy Bhīmasena như bị bao phủ, bị che khuất bởi hào quang rực cháy của thứ vũ khí ấy.

Verse 198

इस प्रकार श्रीमह्ाभारत द्रोणपर्वके अन्तर्गत नारायणास्त्रमोक्षपर्वमें धृष्टदुम्न और सात्यकिका क्रोधविषयक एक सौ अद्ठदानबेवाँ अध्याय पूरा हुआ

Như vậy kết thúc chương thứ một trăm chín mươi tám của Droṇa Parva trong Śrī Mahābhārata, thuộc phần nói về việc phóng thích vũ khí Nārāyaṇa—bàn về cơn thịnh nộ của Dhṛṣṭadyumna và Sātyaki.

Verse 199

इति श्रीमहाभारते द्रोणपर्वणि नारायणास्त्रमोक्षपर्वणि पाण्डवसैन्यास्त्रत्यागे नवनवत्यधिकशततमो< ध्याय:

Như vậy, trong Śrī Mahābhārata, thuộc Droṇa Parva—cụ thể trong phần nói về việc phóng thích vũ khí Nārāyaṇa—kết thúc chương mô tả việc quân đội Pāṇḍava đặt vũ khí xuống.