Previous Verse
Next Verse

Shloka 18

द्रोणपर्व — पञ्चदशोऽध्यायः (Droṇa Parva, Chapter 15): युधिष्ठिर-रक्षा तथा अर्जुनस्य शरवृष्टिः

तथैव भीमसेनस्य द्विषताभिहता गदा । वर्षाप्रदोषे खद्योतैर्व॒तो वृक्ष इवाबभौ,इसी प्रकार शत्रुके आघात करनेपर भीमसेनकी गदा भी चिनगारियाँ छोड़ती हुई वर्षाकालकी संध्याकें समय जुगनुओंसे जगमगाते हुए वृक्षकी भाँति शोभा पाने लगी

tathaiva bhīmasenasya dviṣatābhihatā gadā | varṣāpradoṣe khadyotair vṛto vṛkṣa ivābabhau ||

Sañjaya nói: Cũng vậy, cây chùy của Bhīmasena, khi va chạm với kẻ thù, bừng sáng vì tóe ra những tia lửa—như một cây trong mùa mưa lúc chạng vạng, rực lên bởi đàn đom đóm chập chờn quanh cành.

तथाthus, in the same way
तथा:
TypeIndeclinable
Rootतथा
एवindeed, just
एव:
TypeIndeclinable
Rootएव
भीमसेनस्यof Bhimasena
भीमसेनस्य:
Sambandha
TypeNoun
Rootभीमसेन
FormMasculine, Genitive, Singular
द्विषताby an enemy
द्विषता:
Karana
TypeNoun
Rootद्विषत्
FormMasculine/Neuter, Instrumental, Singular
अभिहताstruck, smitten
अभिहता:
TypeAdjective
Rootअभि-हन्
FormFeminine, Nominative, Singular, kta (past passive participle)
गदाmace
गदा:
Karta
TypeNoun
Rootगदा
FormFeminine, Nominative, Singular
वर्षा-प्रदोषेat the dusk in the rainy season
वर्षा-प्रदोषे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootवर्षा + प्रदोष
FormMasculine, Locative, Singular
खद्योतैःwith fireflies
खद्योतैः:
Karana
TypeNoun
Rootखद्योत
FormMasculine, Instrumental, Plural
वृतःsurrounded
वृतः:
TypeAdjective
Rootवृ (वरणे) / वृत (kta)
FormMasculine, Nominative, Singular, kta (past passive participle)
वृक्षःtree
वृक्षः:
Karta
TypeNoun
Rootवृक्ष
FormMasculine, Nominative, Singular
इवlike, as if
इव:
TypeIndeclinable
Rootइव
आबभौshone, appeared splendid
आबभौ:
TypeVerb
Rootआ-भा
FormPerfect (Liṭ), 3rd, Singular, Parasmaipada

संजय उवाच

S
Sañjaya
B
Bhīmasena
E
enemy/foe (dviṣat)
G
gadā (mace)

Educational Q&A

The verse is primarily descriptive rather than doctrinal: it shows how war can cloak violence in dazzling beauty, reminding the reader to distinguish poetic splendor from the ethical weight of destruction, even when performed as a warrior’s duty.

Sañjaya describes Bhīma’s mace during combat: as it strikes the enemy it emits sparks, and its glow is compared to a tree at rainy-season twilight lit up by surrounding fireflies.