Previous Verse
Next Verse

Shloka 15

अभिमन्यु–अलम्बुसयुद्धम् / The Duel of Abhimanyu and Alambusa

with Arjuna’s approach to Bhīṣma

कृपाचार्य, भूरिश्रवा, शल्य, अश्व॒त्थामा, विविंशति, चित्रसेन, विकर्ण, सिंधुराज जयद्रथ, बृहदबल तथा अवन्तीके राजकुमार महाथधनुर्धर विन्द और अनुविन्द--इन सबने दुर्योधनको उसकी रक्षाके लिये सब ओरसे घेर लिया ।। ते विंशतिपदं गत्वा सम्प्रहारं प्रचक्रिरे । पाण्डवा धार्तराष्ट्राश्न परस्परजिघांसव:,वे बीस कदम आगे बढ़कर प्रहार करने लगे, फिर तो पाण्डव तथा कौरव योद्धा एक- दूसरेको मार डालनेकी इच्छासे युद्ध करने लगे

sañjaya uvāca | kṛpācāryo bhūriśravāḥ śalya aśvatthāmā viviṁśatiś citraseno vikarṇaḥ sindhurājo jayadratho bṛhadbalaś tathā avantīke rājakumārau mahādhanuṣdharau vindaś cānuvindaś ca—ete sarve duryodhanaṁ rakṣārthaṁ sarvataḥ paryavārayām āsuḥ || te viṁśatipadaṁ gatvā samprāhāraṁ pracakrire | pāṇḍavā dhārtarāṣṭrāś ca parasparajighāṁsavaḥ yuddham āceruḥ ||

Sañjaya nói: Kṛpācārya, Bhūriśravas, Śalya, Aśvatthāmā, Viviṁśati, Chitrasena, Vikarna, Jayadratha—vua xứ Sindhu—Bṛhadbala, cùng hai hoàng tử Avanti là Vinda và Anuvinda, những cung thủ hùng mạnh—tất cả đã vây quanh Duryodhana bốn phía để hộ vệ. Tiến lên chừng hai mươi bước, họ bắt đầu cuộc giao tranh binh khí; rồi các chiến binh Pāṇḍava và Dhārtarāṣṭra đánh nhau với ý định giết lẫn nhau.

तेthey
ते:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Nominative, Plural
विंशतिपदम्twenty paces/steps (distance)
विंशतिपदम्:
Karma
TypeNoun
Rootविंशति + पद
FormNeuter, Accusative, Singular
गत्वाhaving gone
गत्वा:
TypeVerb
Rootगम्
Formक्त्वा (absolutive/gerund), Parasmaipada (usage-neutral)
सम्प्रहारम्a close combat/engagement
सम्प्रहारम्:
Karma
TypeNoun
Rootसम्-प्रहार
FormMasculine, Accusative, Singular
प्रचक्रिरेthey began/undertook (made)
प्रचक्रिरे:
TypeVerb
Rootकृ
FormPerfect (Liṭ), Third, Plural, Ātmanepada
पाण्डवाःthe Pāṇḍavas
पाण्डवाः:
Karta
TypeNoun
Rootपाण्डव
FormMasculine, Nominative, Plural
धार्तराष्ट्राःthe Dhārtarāṣṭras (Kauravas)
धार्तराष्ट्राः:
Karta
TypeNoun
Rootधार्तराष्ट्र
FormMasculine, Nominative, Plural
and
:
TypeIndeclinable
Root
परस्परजिघांसवःdesiring to kill one another
परस्परजिघांसवः:
TypeAdjective
Rootपरस्पर + जिघांसु
FormMasculine, Nominative, Plural

संजय उवाच

S
Sañjaya
K
Kṛpācārya (Kṛpa)
B
Bhūriśravas
Ś
Śalya
A
Aśvatthāmā
V
Viviṁśati
C
Citrasena
V
Vikarṇa
J
Jayadratha (Sindhurāja, king of Sindhu)
B
Bṛhadbala
V
Vinda (prince of Avanti)
A
Anuvinda (prince of Avanti)
D
Duryodhana
P
Pāṇḍavas
D
Dhārtarāṣṭras (Kauravas)
A
Avanti
S
Sindhu

Educational Q&A

The verse highlights a battlefield ethic of loyalty and protective duty: elite warriors close ranks around their leader, showing how kṣatriya-dharma can manifest as organized guardianship—yet it also exposes the moral peril of war, where protection and strategy quickly become mutual intent to kill.

A group of prominent Kaurava-aligned fighters encircle Duryodhana to defend him. They then advance a short distance and begin close combat; immediately the Pāṇḍava and Kaurava forces engage with lethal determination.