Shloka 76
धृतराष्ट्र-संजय-संवादः — इरावान्-आवन्त्ययोः युद्धम्, घटोत्कच-भगदत्त-संघर्षः, मद्रेश्वर-विक्षेपः
Dhṛtarāṣṭra–Sañjaya Dialogue: Irāvān vs the Avanti princes; Ghaṭotkaca vs Bhagadatta; Śalya checked by the Mādrī twins
इति श्रीमहाभारते भीष्मपर्वणि भीष्मवधपर्वणि धृतराष्ट्रचिन्तायां षट्सप्ततितमो<्ध्याय:
iti śrīmahābhārate bhīṣmaparvaṇi bhīṣmavadhaparvaṇi dhṛtarāṣṭracintāyāṃ ṣaṭsaptatitamo 'dhyāyaḥ
Như vậy, trong Thánh sử Mahābhārata, thuộc Bhīṣma Parva—đặc biệt ở phần nói về sự ngã xuống của Bhīṣma—đến đây kết thúc chương thứ bảy mươi sáu, xoay quanh những suy tư lo âu của Dhṛtarāṣṭra. Lời kết (colophon) báo hiệu một khoảng dừng của mạch kể, đồng thời nhấn mạnh rằng bước ngoặt của cuộc chiến (Bhīṣma gục ngã) không chỉ là biến cố nơi chiến địa, mà còn là một khủng hoảng đạo lý và cảm xúc đối với vị vua mù, nơi sự luyến chấp và thiên vị của ông nay chín muồi thành nỗi bất an và điềm dữ.
संजय उवाच
Educational Q&A
As a colophon, the verse does not teach through direct instruction but through framing: it emphasizes that catastrophic outcomes in war are inseparable from inner states—especially a ruler’s attachment and partiality. Dhṛtarāṣṭra’s ‘cintā’ underscores the ethical burden of kingship and the karmic weight of choices that enable adharma.
This is the formal closing line of the chapter: it locates the narration within the Bhīṣma Parva, in the episode dealing with Bhīṣma’s fall, and identifies the chapter’s focus as Dhṛtarāṣṭra’s anxious reflections, as reported in the broader Sanjaya–Dhṛtarāṣṭra dialogue.