Shloka 53
भीष्मस्य भीमसेन-निरोधः
Bhīṣma checks Bhīmasena; matched engagements intensify
व्यक्ताव्यक्तामितस्थान नियतेन्द्रिय सत्क्रिय । असंख्येयात्मभावज्ञ जय गम्भीर कामद
bhīṣma uvāca | vyaktāvyaktāmitasthāna niyatendriya satkriya | asaṅkhyeyātmabhāvajña jaya gambhīra kāmada ||
Bhīṣma nói: “Ngài chính là cả hiển lộ lẫn vô hiển. Cõi trụ và sự bao trùm của Ngài vô lượng, vô biên. Ngài là bậc điều ngự các căn, và mọi hành động của Ngài đều thuần là cát tường. Ngài vượt ngoài mọi đếm đo; Ngài biết chân lý của Ngã và bản tính thẳm sâu trong lòng muôn loài. Tự tính Ngài sâu nhiệm, và Ngài viên mãn những ước nguyện của kẻ sùng tín. Khải hoàn thay Ngài.”
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse presents a theological synthesis: the supreme reality is both manifest (vyakta) and unmanifest (avyakta), transcending measure, yet actively governing the senses and acting only for auspicious ends. It also links devotion with grace—God is ‘kāma-da’, the fulfiller of devotees’ rightful aspirations—while affirming the deity as knower of the Self (ātma-bhāva-jña), grounding devotion in spiritual knowledge.
In Bhīṣma-parvan, Bhishma offers a hymn of praise (stuti) to the supreme Lord, extolling divine qualities—limitlessness, inner governance, auspicious action, profundity, and boon-giving power—culminating in the acclamation ‘jaya’ (victory to you).