Shloka 13

भीष्मपर्व — अध्याय ६६: तुमुलसंग्रामवर्णनम्

The Tumult of Battle Described

Devanagari script

ऊरुवेगेन संकर्षन्‌ रथजालानि पाण्डव:

Transliteration

ūruvegena saṅkarṣan rathajālāni pāṇḍavaḥ

Translation

Sañjaya nói: Với sức mạnh nơi đùi, vị Pāṇḍava kéo giật và xé toạc những mạng lưới đội hình chiến xa đan cài. Câu kệ nhấn mạnh sức lực thân thể ghê gớm được đem ra trong chiến tranh, nơi sức mạnh và ý chí trở thành yếu tố quyết định giữa gánh nặng đạo lý của cuộc tương tàn huynh đệ.

Word by Word

• ऊरु-वेगेन: with the force/speed of the thighs
• ऊरु-वेगेन: Karana
• Type: Noun
• Root: ऊरु-वेग
• Form: Masculine, Instrumental, Singular

• संकर्षन्: dragging, pulling along
• संकर्षन्: Karta
• Type: Verb
• Root: सम् + कृष्
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• रथ-जालानि: masses/arrays of chariots
• रथ-जालानि: Karma
• Type: Noun
• Root: रथ-जाल
• Form: Neuter, Accusative, Plural

• पाण्डवः: the Pandava (Arjuna)
• पाण्डवः: Karta
• Type: Noun
• Root: पाण्डव
• Form: Masculine, Nominative, Singular

Speaker

संजय उवाच

Characters & Entities

• Sañjaya
• Pāṇḍava
• ratha (chariots)

Educational Q&A

What is the core teaching?

The verse highlights how, in the chaos of war, extraordinary physical power and determination can break even tightly organized military formations—yet it also implicitly reminds the listener that such prowess operates within a grave ethical landscape of kin-slaying and duty-bound conflict.

What is happening in the narrative?

Sañjaya describes a Pāṇḍava warrior forcing his way through a dense chariot-array, dragging and disrupting the ‘net’ of chariots by sheer bodily force, signaling an intense moment of battlefield breakthrough.