Shloka 130
Vāsudeva-Māhātmya: Duryodhana’s Inquiry and Bhīṣma’s Theological Account of Keśava
अर्जुनके बाणसमूहोंसे उस नदीका प्राकट्य हुआ था। वह चर्बी, मज्जा तथा रक्त बहानेके कारण बड़ी भयंकर जान पड़ती थी। इस प्रकार कौरवसेनाके प्रधान-प्रधान वीर अर्जुनके द्वारा मारे गये। यह देखकर चेदि, पांचाल, करूष और मत्स्यदेशके क्षत्रिय तथा कुन्तीके पुत्र--ये सभी नरवीर विजय पानेसे निर्भय हो कौरवयोद्धाओंको भयभीत करते हुए एक साथ सिंहनाद करने लगे ।। हतप्रवीराणि बलानि दृष्टवा किरीटिना शत्रुभयावहेन । वित्रास्य सेनां ध्वजिनीपतीनां सिंहो मृगाणामिव यूथसड्घान्
hatapravīrāṇi balāni dṛṣṭvā kirīṭinā śatrubhayāvahena | vitrāsya senāṁ dhvajinīpatīnāṁ siṁho mṛgāṇām iva yūthasaṅghān ||
Sañjaya nói: Chính bởi những cụm tên của Arjuna mà “dòng sông” ấy hiện ra; vì làm tuôn chảy mỡ, tủy và máu nên nó trông vô cùng ghê rợn. Như thế, các dũng tướng hàng đầu của quân Kaurava đã bị Arjuna hạ sát. Thấy vậy, các chiến sĩ Sát-đế-lỵ của Cedi, Pāñcāla, Karūṣa và Matsya, cùng các con trai của Kuntī—không còn sợ hãi vì hy vọng chiến thắng—vừa làm quân Kaurava kinh hãi vừa đồng thanh gầm lên tiếng sư tử. Thấy các đạo quân đã mất những anh hùng trụ cột, bị Arjuna đội mũ miện—kẻ gieo khiếp đảm cho địch—giết sạch, họ làm các tướng chỉ huy và các đội ngũ Kaurava hoảng loạn, như sư tử xua tan bầy nai.
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights how the fall of key leaders can collapse an army’s confidence and embolden the opposing side. Ethically, it points to the grave human cost of war: victory is intertwined with fear, loss, and the destabilization that follows the killing of ‘foremost heroes,’ reminding readers that martial success carries heavy moral and social consequences.
After Arjuna has slain prominent Kaurava warriors, the Kaurava forces appear leaderless and shaken. Seeing this, the allied fighters—Cedi, Pāñcāla, Karūṣa, Matsya, and the sons of Kuntī—become confident of victory and roar together like lions, terrifying the Kaurava commanders and their troops.