Shloka 10
Dhṛtarāṣṭra’s Anxiety and Bhīṣma’s Theological Explanation of Pāṇḍava Invincibility
Book 6, Chapter 61
सेनाग्रादपि निष्पत्य प्रायुध्यंस्तत्र मानवा: । उभयो: सेनयो राजन् व्यतिषक्तरथद्वधिपा:
senāgrād api niṣpatya prāyudhyantas tatra mānavāḥ | ubhayoḥ senayo rājan vyatiṣakta-ratha-dvipāḥ ||
Sañjaya thưa: “Tâu Đại vương, có những chiến sĩ còn phá khỏi ngay tiền tuyến của trận đồ mà lao vào giáp chiến tại đó. Xe chiến và voi chiến của hai đạo quân va chạm, quấn chặt vào nhau khi xô tới.”
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse underscores how, once battle is joined, even carefully arranged formations can dissolve into close-quarters chaos; it implicitly highlights the gravity of kṣatriya warfare where discipline is tested and the consequences of conflict become immediate and entangling for both sides.
Sañjaya reports to King Dhṛtarāṣṭra that warriors surged out from the vanguard beyond the formal battle-array and fought directly; meanwhile, the chariots and elephants of both armies collided and became locked together in the press of battle.