Shloka 15
भीमसेनस्य प्रतिघातः—भगदत्तगजप्रहारः—घटोत्कचमायायुद्धम्
Bhīma’s Counteroffensive, Bhagadatta’s Elephant Assault, and Ghaṭotkaca’s Māyā Engagement
मध्ये सैन्यस्य महतः स्थिता युद्धाय भारत । तत्रैव धर्मराजो5पि गजानीकेन संवृतः
madhye sainyasya mahataḥ sthitā yuddhāya bhārata | tatraiva dharmarājo 'pi gajānīkena saṃvṛtaḥ | bhārata dhṛṣṭaketunā sārdhaṃ cedi-kāśi-karūṣa-pauravādīnāṃ deśānāṃ sainikā api āsan | dhṛṣṭadyumnaḥ śikhaṇḍī ca pāñcālāḥ prabhadrakagaṇāś ca tasya viśālasya sainyasya madhyabhāge yuddhāya samasthitāḥ | gajānīkena parivṛto dharmarājo yudhiṣṭhiraḥ api tatraiva āsīt |
Sañjaya nói: Ngay giữa đại quân mênh mông ấy, các chiến sĩ phe Pāṇḍava đứng sẵn cho chiến trận. Ở đó cũng có Dharmarāja Yudhiṣṭhira, được che chở và bao bọc bởi đội tượng binh. Cùng với Dhṛṣṭaketu là binh lính từ Cedi, Kāśi, Karūṣa, Paurava và nhiều xứ khác. Dhṛṣṭadyumna, Śikhaṇḍin, người Pāñcāla và Prabhadraka cũng đứng ở khu trung tâm của đại quân, sẵn sàng giao chiến—còn Yudhiṣṭhira vẫn ở đó, dưới vòng bảo vệ của tượng binh.
संजय उवाच
Educational Q&A
Even in the violence of war, the narrative highlights dharma through the figure of Yudhiṣṭhira: the righteous king is deliberately protected, suggesting that leadership grounded in ethical restraint is to be preserved amid chaos, and that force (elephant corps, formations) is to be ordered in service of a moral center.
Sañjaya describes the Pāṇḍava-aligned forces positioned in the center of a vast army at Kurukṣetra. Key commanders (Dhṛṣṭadyumna, Śikhaṇḍin) and allied contingents (Cedi, Kāśi, Karūṣa, Pauravas, etc.) stand ready, while Yudhiṣṭhira remains in the middle, surrounded and guarded by an elephant formation.