Shloka 51
अध्याय ५५ — भीष्मस्य प्रचण्डविक्रमः, अर्जुनप्रत्युत्तरं, कृष्णस्य चक्रोद्यतिः
Chapter 55: Bhīṣma’s onslaught, Arjuna’s counter, and Kṛṣṇa’s raised discus
इति श्रीमहा भारते भीष्मपर्वणि भीष्मवधपर्वणि कौरवव्यूहरचनायामेकपज्चाशत्तमो<ध्याय:
iti śrīmahābhārate bhīṣmaparvaṇi bhīṣmavadhaparvaṇi kauravavyūharacanāyām ekapañcāśattamo 'dhyāyaḥ
Như vậy, kết thúc chương thứ năm mươi mốt trong Bhīṣma Parva của Śrī Mahābhārata, thuộc phần nói về sự ngã xuống của Bhīṣma, trong đoạn thuật việc sắp đặt trận thế của quân Kaurava. Lời kết (colophon) này báo hiệu một bước chuyển: việc chỉnh tề đội ngũ làm nổi bật sức nặng đạo lý của chiến tranh và bóng dáng ngày tàn của bậc trưởng lão Bhīṣma.
(संजय उवाच
Educational Q&A
As a colophon, the verse does not teach through direct instruction; it frames the ethical weight of the war narrative by formally marking the episode: the deliberate organization of violence (vyūha-racanā) and the impending fall of Bhīṣma, a figure associated with duty, vows, and tragic righteousness.
This is an end-of-chapter marker stating that the account has reached the conclusion of a chapter within Bhīṣma Parva, specifically in the portion dealing with Bhīṣma’s fall and the description of the Kauravas’ battle-array. It signals closure of one unit of narration and prepares the listener/reader for the next development.