Previous Verse
Next Verse

Shloka 48

गौरुडव्यूह-रचना तथा अर्धचन्द्र-प्रत्यव्यूह

Garuḍa Array and the Ardhacandra Counter-Formation

पाण्डवानामनीकानि वध्यमानानि संयुगे । श्वेतो गाड़ेयमुत्सूज्य तव पुत्रस्य वाहिनीम्‌,इति श्रीमहाभारते भीष्मपर्वणि भीष्मवधपर्वणि श्वेतवधे अष्टचत्वारिंशो5ध्याय: ।।

sañjaya uvāca |

pāṇḍavānām anīkāni vadhyamānāni saṃyuge |

śveto gāḍeyam utsṛjya tava putrasya vāhinīm ||

Sañjaya thưa: Giữa trận chiến dày đặc, các đội hình của quân Pāṇḍava đang bị chém giết. Họ liền tung Śveta, con của Gāḍi, xông vào quân đội của con trai ngài, rồi tiếp tục dồn ép giao tranh—khiến cảnh tàn sát và tan vỡ lan khắp đạo quân Kaurava.

पाण्डवानाम्of the Pandavas
पाण्डवानाम्:
Adhikarana
TypeNoun
Rootपाण्डव
FormMasculine, Genitive, Plural
अनीकानिarmies/divisions
अनीकानि:
Karta
TypeNoun
Rootअनीक
FormNeuter, Nominative, Plural
वध्यमानानिbeing slain
वध्यमानानि:
Karta
TypeAdjective
Rootवध्यमान (√वध्)
FormNeuter, Nominative, Plural
संयुगेin battle
संयुगे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootसंयुग
FormMasculine, Locative, Singular
श्वेतःShveta (proper name)
श्वेतः:
Karta
TypeNoun
Rootश्वेत
FormMasculine, Nominative, Singular
गाड़ेयम्Gāḍeya (proper name)
गाड़ेयम्:
Karma
TypeNoun
Rootगाड़ेय
FormMasculine, Accusative, Singular
उत्सृज्यhaving abandoned/letting go
उत्सृज्य:
Karana
TypeVerb
Rootउत्सृज् (उत्+√सृज्)
FormAbsolutive (Gerund)
तवof you/your
तव:
Adhikarana
TypePronoun
Rootयुष्मद्
FormGenitive, Singular
पुत्रस्यof (your) son
पुत्रस्य:
Adhikarana
TypeNoun
Rootपुत्र
FormMasculine, Genitive, Singular
वाहिनीम्army/host
वाहिनीम्:
Karma
TypeNoun
Rootवाहिनी
FormFeminine, Accusative, Singular
इतिthus
इति:
TypeIndeclinable
Rootइति

संजय उवाच

S
Sañjaya
P
Pāṇḍavas
Ś
Śveta (Gāḍeya)
G
Gāḍi
D
Duryodhana (implied by 'your son')
K
Kaurava army (implied by 'your son’s army')

Educational Q&A

Even within kṣatriya-dharma, war is shown as a realm where strategy and momentum decide outcomes, yet the narration keeps the ethical gravity visible: armies are ‘being slain’ as a consequence of choices and leadership, reminding the listener that victory is purchased through suffering.

Sañjaya reports to Dhṛtarāṣṭra that the Pāṇḍava battle-divisions are being heavily attacked in the fight; in response, they deploy the warrior Śveta (called Gāḍeya) against Duryodhana’s forces, intensifying the clash and contributing to the Kaurava army’s distress.