Shloka 226
गौरुडव्यूह-रचना तथा अर्धचन्द्र-प्रत्यव्यूह
Garuḍa Array and the Ardhacandra Counter-Formation
परस्परेषां वीराणां मनांसि समकम्पयन् । युद्धमें भीष्मजीके धनुषसे छूटे हुए बाणोंसे समस्त योद्धा पीड़ित हो रहे थे। उन बाणोंने परस्पर सभी वीरोंके हृदय कँपा दिये थे
paraspareṣāṃ vīrāṇāṃ manāṃsi samakampayan |
Sañjaya nói: Giữa cơn giao chiến, những mũi tên của Bhīṣma tuôn ra từ cây cung đã hành hạ toàn thể chiến sĩ tụ hội, khiến trái tim các dũng tướng đôi bên run rẩy đối chọi nhau—một hình ảnh về sức mạnh áp đảo của chiến tranh, nơi ngay cả kẻ can trường cũng bị chấn động khi võ lực được tung ra không ngơi nghỉ.
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse underscores the psychological reality of warfare: even great heroes can be inwardly shaken when confronted with relentless martial power. It implicitly highlights the ethical weight of violence—prowess affects not only bodies but also minds and morale—inviting reflection on restraint and responsibility within kṣatriya-dharma.
Sañjaya describes the battlefield impact of Bhīṣma’s archery: his arrows, shot from his bow, are afflicting the warriors and causing the hearts of opposing heroes to tremble, indicating Bhīṣma’s dominance and the mounting pressure on the combatants.