Shloka 111
गौरुडव्यूह-रचना तथा अर्धचन्द्र-प्रत्यव्यूह
Garuḍa Array and the Ardhacandra Counter-Formation
वारयित्वा शरैघोरिे: श्वेतमेवाभिदुद्रुवे । भरतवंशियोंके उन पितामहने युद्धस्थलमें सौ बाणोंसे सात्यकिको
tataḥ śaraṁ mṛtyu-samaṁ bhāra-sādhanaṁ uttamam | tadanantaraṁ mahābalī bhīṣmaḥ dhanuṣaṁ khītvā tasmin mṛtyu-sadṛśaṁ bhīmaṁ bhāriṣṭhaṁ lakṣya-vedhane samarthaṁ uttamaṁ duḥsaha-pakṣa-yuktaṁ bāṇaṁ nyadhāt | tataḥ brahmāstreṇa abhimantrya taṁ mumoca |
Bấy giờ, Bhīṣma dũng mãnh kéo căng cung, đặt lên dây một mũi tên tuyệt hảo—nặng nề, khó chống đỡ, chết chóc như chính Thần Chết, đủ sức xuyên phá cả mục tiêu khó nhất. Sau khi gia trì bằng chân ngôn Brahmāstra, ông liền phóng đi. Cảnh tượng ấy phơi bày sự leo thang lạnh lùng của chiến tranh: quyền năng phi thường được triệu gọi không phải để kiềm chế, mà để hủy diệt dứt khoát, làm dấy lên căng thẳng đạo lý giữa bổn phận võ sĩ và cái giá thảm khốc của chiến thắng.
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights how, in war, the invocation of supreme power (Brahmāstra) intensifies destruction. It implicitly raises a dharmic question: even when one acts within kṣatriya-duty, the use of overwhelming force carries grave moral and human consequences.
Sañjaya describes Bhīṣma drawing his bow, placing a terrifying, heavy, fletched arrow upon it, empowering it with the Brahmāstra, and releasing it—signaling a decisive, high-stakes strike in the battle.