Shloka 44
Bhīmasena’s Kalinga Engagement and the Approach of Bhīṣma (भीमसेन-कालिङ्ग-संग्रामः)
निष्कूजा: समपद्यन्त दृढसत्त्वा महाबला: । धैर्यको दृढ़तापूर्वक धारण किये रहनेवाले दूसरे महाबली वीर बाणोंके आघातसे पीड़ित हो क्लेश सहन करते हुए भी मौन ही रहते थे--अपनी वेदना प्रकाशित नहीं करते थे ।।
sañjaya uvāca | niṣkūjāḥ samapadyanta dṛḍhasattvā mahābalāḥ | anye ca virathāḥ śūrā ratham anyasya saṃyuge mahārāja |
Sañjaya nói: Những dũng sĩ đại lực, tâm chí kiên cường, chịu đựng đòn đánh trong im lặng, dù bị mũi tên xuyên trúng cũng không kêu than, chẳng để lộ nỗi đau. Kẻ khác—những người can trường có chiến xa bị đập nát—ngã xuống đất giữa trận tiền và kêu xin một cỗ xe khác; nhưng trước khi được cứu, họ đã bị chân những voi lớn giẫm nát. Thân thể họ, bê bết máu, sưng rách, trông như những đóa palāśa đang nở—một vẻ đẹp ghê gớm đối nghịch với kinh hoàng của chiến địa.
संजय उवाच
Educational Q&A
The passage highlights endurance and restraint under suffering as a warriorly virtue, while simultaneously exposing the brutal, indiscriminate destruction of war—suggesting that even dutiful courage (kṣatriya-dharma) unfolds within a tragic moral landscape.
Sañjaya describes the battlefield: some powerful fighters bear arrow-wounds without crying out, while others whose chariots are destroyed fall and seek another chariot but are trampled by elephants; their bloodied bodies are compared to palāśa blossoms.