Shloka 13
Bhīmasena’s Kalinga Engagement and the Approach of Bhīṣma (भीमसेन-कालिङ्ग-संग्रामः)
सम्यक् प्रणीता नागाश्च प्रभिन्नकरटामुखा: । ऋष्टितोमरनाराचैर्निविंद्धा वरवारणा:,गजानां पादरक्षास्तु व्यूढोरस्का: प्रहारिण: । ऋष्टिभि श्र थनुर्भिश्च विमलैश्नव परश्वधै:
saṃyak praṇītā nāgāś ca prabhinnakaraṭāmukhāḥ | ṛṣṭitomaranārācair niviṃddhā varavāraṇāḥ, gajānāṃ pādarakṣās tu vyūḍhoraskāḥ prahāriṇaḥ | ṛṣṭibhiḥ śaradhanurbhiś ca vimalaiś nava-paraśvadhaiḥ |
Sañjaya thưa: Những con voi được điều khiển khéo léo tiến lên, khi xung phong thì thái dương ướt đẫm, dịch chảy tràn. Những tượng binh oai vệ ấy bị đâm xuyên bởi giáo, lao và những mũi tên sắt nhọn. Còn các chiến sĩ hộ vệ dưới chân voi—ngực nở, luyện thành tay đánh—vẫn tiếp tục giao chiến bằng giáo, bằng cung tên, và bằng những rìu sáng loáng vừa mới mài bén.
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights the disciplined execution of martial duty—elephants are driven forward and protected by assigned infantry—while also revealing the harsh ethical reality of war: even magnificent creatures and their guards become targets, and skillful organization does not lessen the suffering inherent in violence.
Sanjaya narrates a battlefield moment where charging elephants in musth are advanced into combat, get struck by spears, javelins, and iron-pointed arrows, and their accompanying foot-guards fight fiercely with spears, bows and arrows, and newly sharpened axes.