Shloka 5
Guṇa-traya-vibhāga-yoga (त्रिगुणविभागयोग) — The Analysis of the Three Guṇas
५) “मैंने विविध प्रकारके लोकोंको उत्पन्न करनेकी इच्छासे जो सबसे पहले तप किया
mayā vividha-prakārān lokān utpādayituṁ kāmayamānena yaḥ prathamaṁ tapaḥ kṛtaḥ, tasya mama akhaṇḍita-tapasaiva bhagavān svayaṁ sanaka-sanandana-sanātana-sanatkumāra-iti caturṣu “san”-nāmaka-rūpeṣu prādurabhavat; pūrva-kalpe pralaya-kāle asmin saṁsāre naṣṭaḥ ya ātmātattva-jñāna-pracāraḥ, taṁ tair yathāvat upadiṣṭaṁ, yena te munayaḥ sva-hṛdaye ātmātattvasya sākṣātkāraṁ prāpuḥ.
Ngài nói: “Khi ta lần đầu thực hành khổ hạnh với ước nguyện sinh thành muôn loại thế giới, chính nhờ sự khổ hạnh không gián đoạn ấy mà Đấng Chúa Tể tự hiển lộ thành bốn hình tướng mang danh ‘San’—Sanaka, Sanandana, Sanātana và Sanatkumāra. Trong một chu kỳ vũ trụ trước, vào thời kỳ tan rã, giáo pháp về tri kiến Chân Ngã đã bị tiêu mất nơi thế gian; các bậc hiền triết ấy đã giảng dạy lại một cách đúng đắn, và nhờ lời dạy đó, các bậc tiên tri đã chứng ngộ chân lý của Chân Ngã ngay trong lòng mình.”
अजुन उवाच
Educational Q&A
Spiritual knowledge can be lost across cosmic dissolutions, but it is restored through realized teachers; unwavering discipline (akhaṇḍita tapas) becomes the condition for divine manifestation and for the re-establishment of ātmātattva-jñāna, culminating in direct inner realization (sākṣātkāra).
A cosmogonic account is given: the speaker describes performing primal austerity to generate worlds, after which the Lord appears as the four ‘San’ sages (the Kumāras). They revive the lost teaching of Self-knowledge from a prior kalpa’s pralaya, enabling sages to realize the Self in their hearts.