Shloka 23

उत्पातवर्णनम् (Utpāta-varṇanam) — Catalogue of Portents

Devanagari script

पृथिवी शोणितावर्ता ध्वजोडुपसमाकुला । कुरूणां वैशसे राजन्‌ पाण्डवैः सह भारत,राजन्‌! भरतनन्दन! जब पाण्डवोंके साथ कौरवोंका हिंसात्मक संग्राम आरम्भ हो जायगा, उस समय धरतीपर रक्तकी नदियाँ बह चलेंगी, उनमें शोणितमयी भँवरें उठेंगी तथा रथकी ध्वजाएँ उन नदियोंके ऊपर छोटी-छोटी डोंगियोंके समान सब ओर व्याप्त दिखायी देंगी

Transliteration

pṛthivī śoṇitāvartā dhvajōḍupasamākulā | kurūṇāṃ vaiśase rājan pāṇḍavaiḥ saha bhārata ||

Translation

Vyāsa nói: “Hỡi đại vương, hỡi dòng dõi Bhārata—khi người Kuru lao vào cuộc tàn sát cùng với các Pāṇḍava, mặt đất sẽ hóa thành dòng thác máu, cuộn lên những xoáy đỏ thẫm; và những cờ trên chiến xa sẽ rải khắp trên các dòng ấy như những chiếc thuyền con.”

Word by Word

• पृथिवी: the earth
• पृथिवी: Karta
• Type: Noun
• Root: पृथिवी
• Form: Feminine, Nominative, Singular

• शोणितावर्ता: having whirlpools of blood
• शोणितावर्ता: Karta
• Type: Adjective
• Root: शोणितावर्त
• Form: Feminine, Nominative, Singular

• ध्वजोडुपसमाकुला: crowded with banner-masts like little boats
• ध्वजोडुपसमाकुला: Karta
• Type: Adjective
• Root: ध्वजोडुपसमाकुल
• Form: Feminine, Nominative, Singular

• कुरूणाम्: of the Kurus
• कुरूणाम्: Adhikarana
• Type: Noun
• Root: कुरु
• Form: Masculine, Genitive, Plural

• वैशसे: in the slaughter
• वैशसे: Adhikarana
• Type: Noun
• Root: वैशस
• Form: Neuter, Locative, Singular

• राजन्: O king
• Type: Noun
• Root: राजन्
• Form: Masculine, Vocative, Singular

• पाण्डवैः: by/with the Pāṇḍavas
• पाण्डवैः: Karana
• Type: Noun
• Root: पाण्डव
• Form: Masculine, Instrumental, Plural

• सह: together with
• सह: Karana
• Type: Indeclinable
• Root: सह

• भारत: O Bhārata (descendant of Bharata)
• Type: Noun
• Root: भारत
• Form: Masculine, Vocative, Singular

Speaker

व्यास उवाच

Characters & Entities

• Vyāsa
• rājan (the king addressed, i.e., Dhṛtarāṣṭra in context)
• Kurūṇām (Kurus/Kauravas)
• Pāṇḍavas
• pṛthivī (earth)
• śoṇita (blood)
• dhvaja (chariot banners/flags)
• uḍupa (boats)