Shloka 10
उत्पातवर्णनम् (Utpāta-varṇanam) — Catalogue of Portents
Devanagari script
अन्योन्यमभिमृद्नन्ति नगराणि युयुत्सव: । पद्मोत्पलानि वृक्षेषु जायन्ते कुमुदानि च,और कृत्रिम नगर बनाकर परस्पर युद्धकी इच्छा रखते हुए उन नगरोंको रौंदकर मिट्टीमें मिला देते हैं। पद्य, उत्पल और कुमुद आदि जलीय पुष्प वृक्षोंपर पैदा होते हैं
Transliteration
anyonyam abhimṛdnanti nagarāṇi yuyutsavaḥ | padmotpalāni vṛkṣeṣu jāyante kumudāni ca ||
Translation
Vyāsa tả một thế giới bị đảo ngược: kẻ ham chiến dựng những “thành” giả rồi giày xéo, nghiền nát thành quách của nhau thành bụi; và ngay cả tự nhiên cũng như lộn trái—sen, sen xanh (utpala) và bạch liên (kumuda) lại được nói là mọc trên cây. Câu kệ gợi sự rối loạn đạo lý khi đại chiến đến gần, lúc lòng người hiếu chiến và trật tự vũ trụ đều méo mó khác thường.
Word by Word
अन्योन्यम्mutually, one another
अन्योन्यम्:
TypeIndeclinable
Rootअन्योन्य
FormAvyaya (adverbial accusative usage)
अभिमृद्नन्तिthey crush, trample down
अभिमृद्नन्ति:
TypeVerb
Rootमृद् (मृद्नाति) with अभि-
FormPresent (लट्), Parasmaipada, 3rd person, plural
नगराणिcities, towns
नगराणि:
Karma
TypeNoun
Rootनगर
FormNeuter, accusative, plural
युयुत्सवःdesirous of fighting
युयुत्सवः:
Karta
TypeAdjective
Rootयुयुत्सु
FormMasculine, nominative, plural
पद्मlotus
पद्म:
Karta
TypeNoun
Rootपद्म
FormNeuter, nominative, singular (collective/used as a member of a list)
उत्पलानिwater-lilies
उत्पलानि:
Karta
TypeNoun
Rootउत्पल
FormNeuter, nominative, plural
वृक्षेषुon/in trees
वृक्षेषु:
Adhikarana
TypeNoun
Rootवृक्ष
FormMasculine, locative, plural
जायन्तेare born, arise
जायन्ते:
TypeVerb
Rootजन् (जायते)
FormPresent (लट्), Ātmanepada, 3rd person, plural
कुमुदानिwhite lotuses (kumuda)
कुमुदानि:
Karta
TypeNoun
Rootकुमुद
FormNeuter, nominative, plural
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
FormAvyaya
Speaker
व्यास उवाच
Characters & Entities
V
VyasaC
cities (nagarāṇi)L
lotus (padma)U
utpalaK
kumudaT
trees (vṛkṣa)Verse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes