Shloka 42
Chapter 19: Prativyūha of the Pāṇḍavas — Vajra (Acala) Formation and Dawn Omens
प्रादुरासीद् रजस्तीव्रं न प्राज्ञायत किंचन । ध्वजानां धूयमानानां सहसा मातरिश्वना
prādurāsīd rajastīvraṃ na prājñāyata kiṃcana | dhvajānāṃ dhūyamānānāṃ sahasā mātariśvanā ||
Sañjaya thưa: “Bỗng chốc một đám bụi dữ dội bốc lên, khiến không thể nhìn rõ điều gì. Những lá cờ, bị gió quất và rung lắc đồng loạt, bị hất tung dữ dằn—một điềm gở giữa lúc hai đạo quân đang dồn tụ để va chạm.”
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights how, in war, clarity and discernment are quickly overwhelmed by sudden forces—symbolized by blinding dust and wind-tossed banners. Ethically, it underscores the confusion and instability that accompany violence, where right judgment becomes difficult and ominous signs multiply.
Sañjaya describes the battlefield as a sudden, intense dust cloud rises, obscuring visibility. At the same time, strong winds (personified as Mātariśvan/Vāyu) shake the armies’ banners, conveying the turbulent onset of combat and an atmosphere of foreboding.