Shloka 11

भीष्मसेनासंनिवेशः — Bhīṣma’s Mobilization, Omens, and the Kaurava Array

Devanagari script

अधर्म: क्षत्रियस्यैष यद्‌ व्याधिमरणं गृहे । यदयोनिधनं याति सो<स्य धर्म: सनातन:,'घरमें रोगी होकर पड़े-पड़े प्राण त्याग करना क्षत्रियके लिये अधर्म माना गया है। वह युद्धमें लोहेके अस्त्र-शस्त्रोंद्रारा आहत होकर जो मृत्युको अंगीकार करता है, वही उसका सनातन धर्म है”

Translation

“Đối với một kṣatriya, đó là phi pháp: nằm bệnh trong nhà rồi chết vì bệnh tật. Còn kẻ chấp nhận cái chết nơi chiến địa, bị thương bởi binh khí sắt thép—đó mới là dharma vĩnh cửu của người ấy.”

Word by Word

अधर्मःunrighteousness, adharma

क्षत्रियस्यof a kshatriya

एषःthis

यत्that which

व्याधि-मरणम्death due to illness

गृहेin the house, at home

यत्that which

अयोनि-धनम्death not in a proper place/way (i.e., not in battle); improper death

यातिgoes, attains

सःhe; that (one)

अस्यof him, his

धर्मःduty, dharma

सनातनःeternal, perennial

Speaker

संजय उवाच

Character Dynamics

Dharma Sankata (Moral Dilemma)

War Context

Verse Rasa (Emotional Essence)

Philosophical Teaching

Political Layer

Geographic Context

Meter (Chandas)

Sandhi Notes