Shloka 17
Bhīṣma-parva Adhyāya 16 — Saṃjaya’s Boon, Bhīṣma’s Protection, and the Dawn Arraying of Armies
दशैते पुरुषव्याप्रा: शूरा परिघबाहव: । अक्षौहिणीनां पतयो यज्वानो भूरिदक्षिणा:
daśaite puruṣavyāprāḥ śūrā pari-gha-bāhavaḥ | akṣauhiṇīnāṃ patayo yajvāno bhūri-dakṣiṇāḥ ||
Sañjaya thưa: Mười người ấy—những tráng sĩ sung sức, cánh tay như chùy sắt—là các thống soái, mỗi người làm chủ một đạo akṣauhiṇī. Họ là những kẻ hành tế, từng cử hành đại lễ và ban phát dồi dào lễ phí (dakṣiṇā). Trong khung đạo lý của sử thi, câu kệ này nêu bật nghịch lý của chiến trường Kurukṣetra: những người nổi danh vì dũng lực và lòng mộ đạo nơi công chúng nay lại đứng đầu một cuộc chiến sẽ thử thách chính dharma mà các tế lễ của họ vốn nhằm gìn giữ.
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights that worldly merit (great sacrifices and generous gifts) and martial excellence can coexist with participation in destructive war; it invites reflection on how dharma is tested when power, prestige, and duty converge on the battlefield.
Sañjaya is describing to Dhṛtarāṣṭra the prominent Kaurava-side leaders who each command an akṣauhiṇī, emphasizing their strength and their reputation as accomplished sacrificers and generous patrons.