Shloka 9
भीष्मपतनविषये धृतराष्ट्रस्य प्रश्नाः | Dhṛtarāṣṭra’s Questions on Bhīṣma’s Fall
व्युत्थितोत्पत्तिविज्ञानमाकाशे च गति: शुभा । अस्त्रेरसंगो युद्धेषु वरदानान्महात्मन:
sañjaya uvāca | vyutthitotpattivijñānam ākāśe ca gatiḥ śubhā | astre ’rasaṅgo yuddheṣu varadān mahātmanaḥ ||
Sañjaya thưa: “Nhờ ân ban của bậc đại sĩ ấy, thần đã đạt được tri kiến phân minh về sự sinh khởi và nguồn gốc của muôn loài, cùng năng lực cát tường có thể đi lại trên không trung; và trong chiến trận, binh khí không bám vào thần, cũng chẳng làm hại được thần. Sau khi cúi đầu đảnh lễ bậc hiền trí Vyāsa—con của Parāśara—nhờ ân của ngài mà những ân huệ phi thường ấy trở nên khả dĩ, nay thần bắt đầu thuật lại cho Đại vương cuộc chiến của dòng Bharata, kỳ diệu nhất, rợn người nhất, đúng như đã xảy ra.”
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse grounds the ethical reliability of the war narrative in humility and lineage of wisdom: Sañjaya attributes his extraordinary perception and protection not to personal merit but to Vyāsa’s boon, and begins by offering reverence to the sage. It models accountability in speech—true reporting should acknowledge its source and limits.
Sañjaya explains to the king that he possesses special powers—knowledge of origins, movement through the sky, and immunity from weapons in battle—granted by the great sage Vyāsa. After saluting Vyāsa, he formally commences his detailed description of the astonishing Bharata war as it unfolded.