Shloka 11
भीष्मं शान्तनवं दृष्टवा विशीर्णकवचध्वजम् । कुरव: पर्यवर्तन्त पाण्डवाश्न विशाम्पते
bhīṣmaṃ śāntanavaṃ dṛṣṭvā viśīrṇakavacadhvajam | kuravaḥ paryavartanta pāṇḍavāś ca viśāṃpate prajānātha ||
Sañjaya nói: Thấy Bhīṣma, con của Śāntanu, áo giáp vỡ nát, cờ hiệu rách tươm—hỡi chúa tể muôn dân, đấng hộ trì thần dân—cả Kuru lẫn Pāṇḍava đều quay lại và đứng vây quanh ngài. Cảnh ấy cho thấy rằng ngay giữa cuộc chém giết không ngừng, sự gục ngã hay suy yếu của một bậc trưởng lão đáng kính vẫn có thể khiến thù hận chững lại trong chốc lát, kéo hai phe vào một sự thừa nhận chung về uy danh, bổn phận và cái giá bi thảm của chiến tranh.
संजय उवाच
Educational Q&A
Even in a righteous war framed by duty, the sight of a venerable elder brought low evokes a shared moral pause: respect for greatness and the recognition that victory is inseparable from suffering. The verse highlights how dharma includes reverence and restraint, not merely combativeness.
Sañjaya reports to Dhṛtarāṣṭra that Bhīṣma—Śāntanu’s son—has been seen with his armor and banner badly damaged. In response, both the Kaurava and Pāṇḍava forces turn and gather around him, surrounding him on the battlefield.