Shloka 10
सीमावृक्षे निपतिते कुरूणां समितिंजये । सेनयोरुभयो राजन क्षत्रियानू भयमाविशत्
saṃjaya uvāca | sīmāvṛkṣe nipatite kurūṇāṃ samitiṃjaye | senayor ubhayo rājan kṣatriyānū bhayam āviśat ||
Sañjaya nói: Tâu Đại vương, khi Bhīṣma—bậc chiến thắng nơi trận mạc, như cây mốc biên thùy của nhà Kuru—gục ngã, nỗi sợ tràn vào lòng các kṣatriya của cả hai đạo quân. Sự hiện diện của ngài từng như một ranh giới che chở cho mỗi bên; khi ngài đổ xuống, các chiến binh ở cả hai mặt trận bỗng thấy mình trơ trọi và hoang mang trước vận trình cuộc chiến.
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights how a single pillar of strength can function like a ‘boundary’ that stabilizes an entire system; when that support falls, even trained warriors are shaken. Ethically, it underscores impermanence in worldly power and the need for steadiness in dharma even when external supports collapse.
Sañjaya reports to King Dhṛtarāṣṭra that after Bhīṣma’s fall, fear spread among the kṣatriyas on both sides. Bhīṣma had been a decisive, restraining presence in the war; his removal changes the psychological balance of the battlefield.