Shloka 116
छन्नमायोधन रेजे शिरोभिश्व सकुण्डलै: । मारे गये महामनस्वी वीरोंके आभरणभूषित शरीरों और कुण्डलमण्डित मस्तकोंसे आच्छादित हुई वह रणभूमि बड़ी शोभा पा रही थी
channam āyodhanaṁ reje śirobhiś ca kuṇḍalaiḥ | māre gate mahāmanasvī vīroṁ ke ābharaṇa-bhūṣita śarīroṁ aura kuṇḍala-maṇḍita mastakoṁ se ācchādit huī vaha raṇabhūmi baṛī śobhā pā rahī thī |
Sañjaya nói: Chiến địa rực sáng, bị phủ kín bởi những chiếc đầu đeo khuyên tai và những thân thể trang sức của các bậc anh hùng đại tâm đã ngã xuống. Ngay giữa cảnh tàn sát, lời kể vẫn lạnh lùng, sắc nét như một bức họa—làm nổi bật cái giá bi thảm của chiến tranh và sức nặng đạo lý mà kẻ chọn bạo lực phải gánh, dẫu dáng vẻ có “hào hùng” đến đâu.
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights the grim paradox of war: even the ‘splendor’ of heroic ornaments becomes a sign of devastation when it lies upon the slain. It implicitly warns that martial glory cannot erase the ethical burden and human cost of violence, a recurring Mahābhārata reflection on dharma under extreme conflict.
Sañjaya describes the battlefield after intense fighting. The ground is covered with the bodies and severed heads of fallen warriors, still adorned with jewelry and ornaments, making the scene appear ‘shining’—a vivid, somber battlefield tableau.