Shloka 54
रथनेमिनिकृत्तैश्न गजैश्वैवावपोथितै: । पादाताक्षाप्यधावन्त साश्षराश्ष हययोधिन:
sañjaya uvāca | rathanemi-nikṛttaiś ca gajaiś caivāvapothitaiḥ | pādātāś cāpy adhāvanta saśastrāś ca hayayodhinaḥ ||
Sañjaya nói: Nhiều kẻ bị vành bánh chiến xa chém nát, nhiều kẻ bị voi quấn lấy rồi quật xuống đất. Bộ binh cũng hoảng loạn tháo chạy, và kỵ binh—vẫn còn vũ khí trong tay, vẫn còn ngựa dưới mình—cũng bỏ chạy khỏi nơi ấy. Câu kệ cho thấy khi nỗi sợ lấn át kỷ luật, đội hình tan rã và bạo lực trở nên mù quáng, cuốn phăng cả những kẻ đã sẵn sàng và có trang bị.
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights the moral and practical breakdown that occurs when fear overtakes discipline in war: even armed warriors abandon their station, and violence becomes uncontrolled, harming many without discernment.
Sañjaya describes a fierce moment in the battle where some fighters are cut down by chariot wheels, others are grabbed and slammed down by elephants, and many infantry and cavalry—though still armed—flee the scene.