Shloka 43
धरणीं विविशु: सर्वे वल्मीकमिव पन्नगा: । वे समस्त लोहमुख बाण आपके पुत्र दुःशासनको विदीर्ण करके उसी प्रकार धरतीमें समा गये, जैसे सर्प बाँबीमें प्रवेश करते हैं || ४२ हू ।।
dharaṇīṃ viviśuḥ sarve valmīkam iva pannagāḥ | te samastā lohamukhā bāṇāḥ tava putraṃ duḥśāsanaṃ vidīrya tathā dharaṇyāṃ samāgatāḥ, yathā sarpā valmīke praviśanti ||
Sañjaya nói: Tất cả những mũi tên đầu sắt ấy, sau khi xé toạc con trai ngài Duḥśāsana, liền cắm sâu vào lòng đất—như rắn trườn vào gò mối. Hình ảnh ấy nhấn mạnh đà tàn khốc của chiến địa: vũ khí làm xong việc rồi biến mất, còn sức nặng đạo lý của bạo lực vẫn đè lên kẻ đã chọn con đường chiến tranh.
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse does not preach directly; it conveys the ethical gravity of war through stark imagery. Weapons may disappear into the earth after striking, but the responsibility for choosing violence and sustaining adharma remains with the agents and leaders who drive the conflict.
Sañjaya describes a volley of iron-tipped arrows that pierce Duḥśāsana and then sink into the ground, compared to snakes entering an anthill—emphasizing the speed, inevitability, and lethal precision of the battlefield exchange.