Shloka 36
शड्खदुन्दुभिघोषश्न वारणानां च बंंहितै: । सिंहनादश्न सैन्यानां दारुग: समपद्यत,शंखों और दुन्दुभियोंका गम्भीर घोष तथा हाथियोंकी गर्जनाके साथ सैनिकोंका सिंहनाद बड़ा भयंकर जान पड़ता था
saṅkhadundubhighoṣaś ca vāraṇānāṃ ca bṛṃhitaiḥ | siṃhanādaś ca sainyānāṃ dāruṇaḥ samapadyata ||
Sañjaya nói: Tiếng tù và ốc (śaṅkha) và trống trận (dundubhi) trầm hùng, tiếng voi rống, cùng tiếng quân sĩ gầm như sư tử, đồng loạt dậy lên, hợp thành một cơn ầm vang ghê rợn—điềm báo cho đà hung bạo của chiến tranh và cái giá sinh mạng con người sắp phải trả.
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse underscores how war announces itself through overwhelming collective force—signals, beasts, and human cries—reminding the listener that martial duty (kṣatriya-dharma) unfolds amid fearsome conditions and grave consequences.
Sañjaya describes the battlefield at Kurukṣetra as the armies sound conches and drums, elephants trumpet, and soldiers roar; the combined noise becomes dreadful, marking the escalation toward open combat.