Shloka 26
Adhyāya 107 — बहुयुद्धप्रकरणम्
Multiple Defensive Engagements to Protect Bhīṣma
ससम्भ्रमो महाराज संशयं परमं गत:,महाराज! नरश्रेष्ठ बाह्नीक बड़ी घबराहटमें पड़ गये। उनका जीवन अत्यन्त संशयमें पड़ गया। उस अवस्थामें वे रथसे कूदकर शीघ्र ही उस महायुद्धमें लक्ष्मणके रथपर आरूढ़ हो गये
sa-sambhramo mahārāja saṁśayaṁ paramaṁ gataḥ | mahārāja naraśreṣṭha bāhnīko baḍī ghabarāhaṭa meṁ paṛa gaye | unakā jīvana atyanta saṁśaya meṁ paṛa gayā | tasyām avasthāyāṁ sa rathāt kūtvā śīghram eva tasmin mahāyuddhe lakṣmaṇasya rathopari ārūḍho 'bhavat ||
Sañjaya nói: Tâu Đại vương, Bāhnīka bị cơn hoảng loạn bất ngờ chụp lấy, rơi vào mối nghi ngờ ghê gớm, như thể sinh mạng treo lơ lửng trong bất định. Trong cảnh khốn quẫn ấy, ông nhảy khỏi chiến xa của mình và giữa đại chiến liền vội vã leo lên chiến xa của Lakṣmaṇa—một hành động cho thấy nỗi sợ và sự rối loạn có thể khiến chiến binh bỏ vị trí, tìm ngay chỗ nương tựa dưới sự che chở của kẻ khác.
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights how fear and extreme uncertainty can destabilize a warrior’s judgment, leading to abandonment of one’s position and dependence on others. Ethically, it contrasts steadiness (dhairya) with panic (sambhrama), implying that clarity and resolve are crucial in dharma-bound action, especially in war.
Sañjaya reports to the king that Bāhnīka, overwhelmed by panic and doubt, jumps down from his own chariot and quickly climbs onto Lakṣmaṇa’s chariot amid the ongoing great battle.