Shloka 35
भीष्मरथाभिमुख्यं — Arjuna’s advance with Śikhaṇḍin; Duḥśāsana’s interception
शीर्षोपलसमाकीर्णा हस्तिग्राहसमाकुला । कवचोष्णीषफेनौघा धरनुर्वेगासिकच्छपा
sañjaya uvāca |
śīrṣopalasa-mākīrṇā hastigrāha-samākulā |
kavacoṣṇīṣa-phenaughā dhanu-rvega-āsikacchapā ||
Sañjaya thưa: “Chiến địa tựa một dòng sông lũ: đầu người bị chém văng vãi như đá sỏi; voi chen chúc như những con cá sấu lớn; áo giáp và khăn đội đầu nổi lên như bọt trắng; cung tạo thành dòng chảy cuồn cuộn, còn gươm giáo như rùa đang động đậy trong đó.”
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse does not give a direct moral injunction; instead it teaches through stark imagery: war, even when framed as kṣatriya duty, becomes a consuming flood that reduces persons and symbols of honor (armor, turbans) to debris. It invites reflection on the ethical cost of violence and the dehumanizing momentum of battle.
Sañjaya is narrating the Kurukṣetra battle to Dhṛtarāṣṭra. Here he depicts the battlefield as a torrent-like scene: severed heads lie scattered like stones; elephants appear like crocodiles; armor and turbans resemble foam; bows are the rushing current; and swords move like turtles—conveying the chaos and ferocity of the fighting.