Shloka 23
भीष्मरथाभिमुख्यं — Arjuna’s advance with Śikhaṇḍin; Duḥśāsana’s interception
सर्वलोकेश्चरा: शूरास्तत्र तत्र विशाम्पते । विप्रद्रुता व्यदृश्यन्त प्राकृता इव मानवा:
sañjaya uvāca | sarvalokeścarāḥ śūrās tatra tatra viśāmpate | vipradrutā vyadṛśyanta prākṛtā iva mānavāḥ ||
Sañjaya thưa: Ôi chúa tể muôn dân, những dũng sĩ lừng danh khắp các cõi đã bị thấy đây đó, tan vỡ đội ngũ mà chạy—trông như người thường. Vậy nên, ngay cả những bậc được tôn xưng là quán quân vang danh thiên hạ, khi mất chiến xa và bị sức ép chiến trường làm chấn động, cũng như đánh rơi hào quang cũ, chạy rối loạn—phơi bày rằng chiến tranh san bằng địa vị và bộc lộ sự mong manh của kiếp người.
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse underscores the levelling power of calamity: even world-renowned heroes, when struck by fear, loss of support (such as chariots), or the tide of battle, can appear like ordinary people. Glory and status are contingent; steadiness and dharma are tested precisely under pressure.
Sañjaya reports to Dhṛtarāṣṭra that many celebrated warriors on the battlefield are scattered and fleeing in different directions. The scene emphasizes confusion and reversal in the midst of the Kurukṣetra war, where even famed champions are seen routed.