Shloka 326
Daśame’hani Bhīṣma-yuddham — Śikhaṇḍī-rakṣaṇa, Arjuna-prabhāva, Duryodhana-āśraya-vākyam
महाभ्रजालमतुलं मातरिश्वेव संततम् । पाण्डवश्रेष्ठ भीमसेनने अपनी गदाकी चोटसे सारी गजसेनाको उसी प्रकार नष्ट कर दिया, जैसे वायु महान् मेघोंकी सब ओर फैली हुई अनुपम घटाको छिज्न-भिन्न कर देती है
sañjaya uvāca | mahābhrajālam atulaṃ mātariśveva santatam | pāṇḍavaśreṣṭho bhīmasenena svagadayā prahāraiḥ sā gajasenā tathā nāśitā, yathā vāyur mahāmeghānāṃ sarvataḥ prasṛtām anupamāṃ ghaṭāṃ chinnabhinnaṃ karoti |
Sanjaya nói: Như gió xé toạc và thổi tan khối mây lớn lao vô song trải khắp bốn phương, Bhimasena—bậc nhất trong hàng Pandava—đã dùng những đòn chùy nặng như sấm mà nghiền nát toàn bộ đội tượng binh. Hình ảnh ấy khắc họa sức mạnh không gì cưỡng nổi của một chiến sĩ khi tung hết uy lực trên chiến địa, và sự tàn phá nhanh, rộng, dữ dội kéo theo khi quyền lực được vận dụng không chút kiềm chế.
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights the overwhelming momentum of force in war: once martial power is unleashed, it can sweep through formations as wind tears cloud-masses. Ethically, it points to the grave consequences of battle—strength achieves objectives swiftly, but through widespread destruction—inviting reflection on restraint and responsibility even within kshatriya duty.
Sanjaya describes Bhima’s battlefield feat: with repeated mace-blows he breaks and destroys the enemy’s elephant contingent. The action is framed through a simile—wind dispersing a vast bank of clouds—to convey speed, scale, and inevitability.