Shloka 6
भीष्मरक्षण-प्रकरणम् / The Protective Screen around Bhīṣma and the Śalya–Yudhiṣṭhira Clash
Devanagari script
यदा तु पाण्डव: शूर: खाण्डवेडग्निमतर्पयत् । पराजित्य रणे शक्रं पर्याप्त॑ तन्निदर्शनम्,“परंतु तुम्हें याद होगा, जब शूरवीर पाण्डुनन्दन अर्जुनने युद्धमें देवराज इन्द्रको परास्त करके खाण्डव-वनमें अग्निको तृप्त किया था, वही उनकी अजेयताका पूरा प्रमाण है
Translation
“Nhưng hẳn ngài còn nhớ: khi dũng sĩ Arjuna, con của Pāṇḍu, đã đánh bại Indra (Śakra) giữa chiến địa và làm Agni được thỏa mãn tại rừng Khāṇḍava—chỉ riêng điều ấy cũng đủ làm chứng cho sự bất khả chiến bại của họ.”
Word by Word
यदाwhen
यदा:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootयदा
तुbut/indeed
तु:
TypeIndeclinable
Rootतु
पाण्डवःthe Pandava (Arjuna)
पाण्डवः:
Karta
TypeNoun
Rootपाण्डव
FormMasculine, Nominative, Singular
शूरःheroic, brave
शूरः:
Karta
TypeAdjective
Rootशूर
FormMasculine, Nominative, Singular
खाण्डवेin (the) Khāṇḍava (forest)
खाण्डवे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootखाण्डव
FormNeuter, Locative, Singular
अग्निम्Agni (fire-god)
अग्निम्:
Karma
TypeNoun
Rootअग्नि
FormMasculine, Accusative, Singular
अतर्पयत्satisfied, gratified
अतर्पयत्:
TypeVerb
Rootतृप्
FormImperfect (Laṅ), Third, Singular, Parasmaipada
पराजित्यhaving defeated
पराजित्य:
TypeVerb
Rootपराजि
FormAbsolutive (ktvā/lyap), Parasmaipada (usage)
रणेin battle
रणे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootरण
FormMasculine, Locative, Singular
शक्रम्Śakra (Indra)
शक्रम्:
Karma
TypeNoun
Rootशक्र
FormMasculine, Accusative, Singular
पर्याप्तम्sufficient, complete
पर्याप्तम्:
TypeAdjective
Rootपर्याप्त
FormNeuter, Nominative, Singular
तत्that
तत्:
TypePronoun
Rootतद्
FormNeuter, Nominative, Singular
निदर्शनम्proof, evidence, example
निदर्शनम्:
TypeNoun
Rootनिदर्शन
FormNeuter, Nominative, Singular
Speaker
संजय उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes